Edin Mujagic is hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer en is gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken. Hij heeft verschillende boeken op zijn naam staan, waaronder "Geldmoord: hoe de centrale banken ons geld vernietigen" en "Boeiend en geboeid: een monetaire geschiedenis van Nederland sinds 1814/1816". Hij studeerde monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg.

Column

Monetaire schwalbe van de ECB

Net als de Fed wil de ECB de ruimte krijgen om een hogere inflatie toe te staan. Christine Lagarde kwam deze week al met een voorzetje. Onconventioneel beleid is nu echt het nieuwe normaal geworden, aldus Edin Mujagic.

Op de jaarlijkse ECB and It’s Watchers-conferentie was het deze week business as usual. Na enkele opmerkingen van de organisator, begon Christine Lagarde, de president van de ECB, te spreken.

Zij had het over de definitie van prijsstabiliteit, de relatie tussen inflatie en economische ontwikkelingen – waarom gaat de inflatie maar niet omhoog? – en de effectiviteit van het beleid, allemaal in het kader van de strategiedoorlichting van de bank.

Over de definitie van prijsstabiliteit zei Lagarde dat in een omgeving met lage inflatie, de zorgen daarover en de redenen erachter, gereflecteerd moeten worden in de definitie van prijsstabiliteit van de bank. Wat ook nodig is, volgens Lagarde, is dat er een buffer is tegen deflatie.

Meer inflatie gedogen

Ik interpreteer dat als een opmerking die ons klaar moet stomen voor een aanpassing van de definitie van prijsstabiliteit, die de lijn van de Fed zal volgen; namelijk dat de ECB een hogere inflatie dan in het verleden zal gedogen.

De Fed maakt dat mogelijk door voortaan de gemiste inflatie in een jaar, het verschil tussen de geldontwaarding en het streefpercentage, op te tellen bij het streefpercentage het jaar erop.

Dat is een aanpak die Lagarde ziet zitten. De belangrijkste reden is om zo ruimte te krijgen de rente nog heel lang op 0% te houden en obligaties op te kopen. Het is een monetaire schwalbe om tijd te rekken. 

Betere maatstaf

Een andere manier om tijd te rekken is te gaan sleutelen aan de inflatiemaatstaf.

Lagarde zei dat de ECB de HICP-maatstaf zal gebruiken, maar dat zei ze omdat ze geen andere keuze heeft. Het Verdrag van Maastricht is hierin duidelijk: HICP is dé index die de ECB in acht moet nemen.

Lagarde zou die maatstaf het liefst inruilen voor een andere, die veel minder snel zou laten zien dat de inflatie klimt. Waarom denk ik dat? Omdat volgens haar de HICP-maatstaf verbeterd moet worden.

Ruim beleid

Verbeteren betekent bijstellen en gedurende dat proces kan de betrouwbaarheid minder worden, zegt ze. Het is net een weg die hersteld moet worden: zolang de herstelwerkzaamheden duren, is de weg buiten gebruik.

De omleidingsroute is volgens Lagarde de onderliggende inflatie. In die maatstaf zitten geen energie- en voedselprijzen, waardoor deze maatstaf veel minder snel stijgt en de bank er veel minder snel toe aan zal zetten om het beleid krapper te maken.

Niet dat Lagarde dat zei, overigens. Nee, zij rechtvaardigde zo’n focusverlegging met de opmerking dat de onderliggende inflatie trends in HICP zal signaleren.

Lange lage rente

Als een soort wetenschappelijke saus daarover heen zei Lagarde dat prijzen minder lijken te reageren op de ontwikkelingen in de economie en die op de arbeidsmarkt.

Dus dat de Phillips-curve vlak verloopt. Dat betekent dat centrale bank de rente nog lang zeer laag kan houden zonder dat dat inflatoir wordt. En ze kunnen doorgaan met het hamsteren van obligaties.

Anderzijds is volgens Lagarde de neutrale rente, het renteniveau waarbij de economie gestimuleerd noch afgeremd wordt, behoorlijk gedaald vergeleken met een decennium geleden.

0% is teveel

Dat betekent dat normalisatie van het rentebeleid, wanneer dat ook komt, zal betekenen dat de ECB-rente niet terug zal keren naar de niveaus van 2007/2008, maar daar zelfs niet in buurt van zal komen!

Immers, het neutrale renteniveau ligt volgens de ECB tussen -1,3 en 0,5%. De rente die de bank vaststelt, mag niet (ver) daarboven komen. Met dat geschatte niveau kan de ECB ook concluderen dat een rente van 0% te hoog is!

In het verlengde daarvan betekent dat dat quantitative easing een gangbaar instrument voor centrale banken wordt. 

Nieuwe normaal

Waar het op neerkomt is dat we na doorlichting van de monetaire strategie in een omgeving zullen komen waarin de bank een ongedefinieerde inflatiepercentage wil nastreven van een onbekende versie van een inflatiemaatstaf die continu bijgesteld wordt.

En dat over een ondefinieerbare periode. Het enige zekere is dat dan onconventioneel beleid ook formeel tot conventioneel wordt uitgeroepen.

Dat samenwerking tussen monetair- en begrotingsbeleid opgevoerd moet worden en dit niveau van de ECB-rente zomaar het nieuwe normaal kan blijken te zijn. Misschien is het zelfs te hoog. 

Edin Mujagic is hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer en is gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken. Hij heeft verschillende boeken op zijn naam staan, waaronder "Geldmoord: hoe de centrale banken ons geld vernietigen" en "Boeiend en geboeid: een monetaire geschiedenis van Nederland sinds 1814/1816". Hij studeerde monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg. Hij schrijft op persoonlijke titel. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen.

Assetallocatie