Edin Mujagic is hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer en is gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken. Hij heeft verschillende boeken op zijn naam staan, waaronder "Geldmoord: hoe de centrale banken ons geld vernietigen" en "Boeiend en geboeid: een monetaire geschiedenis van Nederland sinds 1814/1816". Hij studeerde monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg.

Column

Eurobonds zijn de oplossing niet

Het nieuwe Europese herstelfonds is goed nieuws voor beleggers. Maar vooral op korte termijn. Eurobonds lossen de problemen niet structureel op, aldus Edin Mujagic. Hij is bang dat we nooit meer van deze superobligaties afkomen.

Een belangrijke reden voor spanningen binnen de eurozone - en daardoor op financiële marken - was de onzekerheid over hoe zwaar zwakke eurolanden getroffen zouden kunnen worden door economisch onheil.

Die onzekerheid leidde er vaak toe dat de rentes in die landen stegen, terwijl ze in de sterkere schakels van de unie door de vlucht naar veiligheid juist daalden.

De ECB was daardoor gedwongen om obligatieaankopen meer te richten op één of enkele eurolanden, waardoor de bank afweek van de verdeelsleutel.

Boosheid en spanningen

Het ene land kreeg meer ECB-opium dan het andere, waardoor beschuldigingen over een stiekeme transferunie oplaaiden. Dat leidde tot meer boosheid richting de bank en spanningen binnen het bestuur.

Dat alles bleef de zorgen over de levensvatbaarheid van de euro voeden. Het akkoord van deze week over het herstelplan is een stap in de richting van de vervolmaking van de muntunie, een "almaar hechtere unie", zoals het streven uit het Verdrag van Maastricht luidt.

Voor beleggers is het akkoord goed nieuws omdat er een oorzaak van regelmatige spanningen mee wordt weggenomen. 

Sterke muntbroeders

De zwakke eurolanden krijgen omvangrijke steun, voor een zeer groot deel in de vorm van giften. De staatsschuld, hét probleem van die landen, loopt dus niet op.

Het leningendeel is ook aantrekkelijk omdat de rente aanmerkelijk lager is dan de rente die die landen anders zouden betalen. Door gezamenlijk schulden aan te gaan, liften deze landen mee op de kredietwaardigheid van de sterke muntbroeders.

De kans dat rentestanden binnen de muntunie uit elkaar lopen, is op zijn minst voorlopig, voor een belangrijk deel verkleind.

Alles wordt normaal

Niet alleen door de komst van het herstelfonds, maar vooral door de precedentwerking: gezamenlijke schulden, ofwel eurobonds, zijn nu een instrument voor de Unie om economische tegenslagen het hoofd te kunnen bieden.

De gezamenlijke schulden worden dan wel als tijdelijk omschreven, maar ik vermoed dat de overeenkomst met de kwantitatieve verruiming van de ECB zeer groot zal zijn.

Ooit noemden we dat beleid onconventioneel. Die tijden zijn lang vervlogen, het opkopen van obligaties is een normaal beleidsinstrument geworden.

Minder spanningen

Hoewel eurobonds allerlei (politieke) gevolgen kunnen hebben, vanuit beleggersperspectief betekent het dat de kans op faillissement van een euroland behoorlijk is afgenomen.

Dit zal ook het werk van de ECB makkelijker maken. Enerzijds omdat de kans dat de bank het ene euroland meer zal moeten helpen dan anderen, en dus moet afwijken van de verdeelsleutel, afgenomen is.

Daardoor kunnen dat de spanningen binnen het bestuur van de bank hierover ook wat wegebben.

Meer eurobonds

De verdeelsleutel zou op termijn zelfs irrelevant kunnen worden. Naarmate er meer eurobonds op de markt komen, zal de ECB meer van die obligaties kunnen kopen.

Want dat er meer eurobonds zullen komen, is zo goed als zeker. Met elke nieuwe economische tegenslag komen er meer op de markt.

En het aflossen van de eurobonds om het herstelfonds te financieren, wat tussen 2028 en circa 2050 zou moeten gebeuren, zal op z'n minst deels gefinancierd worden met de uitgifte van nieuwe eurobonds.

Iets minder zwak

De eurolanden vormden sinds 1999 een muntunie, maar geen transferunie of een politieke unie. Sinds deze week is er ook sprake van een transferunie.

De levensvatbaarheid van de euro is daarmee voorlopig gegarandeerd. Of dat ook voor de lange termijn zal opgaan, vraag ik me af.

De muntunie is voorlopig gered, doordat de zwakke schakels binnen de muntunie iets minder zwak zijn gemaakt.

Onvrede en exit?

De prijs daarvoor is is iets minder sterk maken van de sterke schakels. Het is alsof de EU-leiders een emmer onder een lekkend dak hebben gezet. Zo voorkomen zij grotere schade, maar het probleem is niet opgelost.

Het herstelfonds kan op termijn de sterke schakels behoorlijk zwakker maken. Dit kan zorgen voor onvrede onder de sterke landen en dat kan weer voor nieuwe onvrede binnen de muntunie zorgen.

Misschien wel zo erg veel onvrede dat landen eruit willen. 

 

Edin Mujagic is hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer en is gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken. Hij heeft verschillende boeken op zijn naam staan, waaronder "Geldmoord: hoe de centrale banken ons geld vernietigen" en "Boeiend en geboeid: een monetaire geschiedenis van Nederland sinds 1814/1816". Hij studeerde monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg. Hij schrijft op persoonlijke titel. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen.

Alternatieve beleggingen