Edin Mujagic is hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer en is gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken. Hij heeft verschillende boeken op zijn naam staan, waaronder "Geldmoord: hoe de centrale banken ons geld vernietigen" en "Boeiend en geboeid: een monetaire geschiedenis van Nederland sinds 1814/1816". Hij studeerde monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg.

Column

De ECB heeft een alibi

De review van de ECB-strategie door de bank zelf lijkt een manier om de bank een formeel alibi te verschaffen om het zeer ruime monetaire beleid nog jarenlang te voeren, aldus Edin Mujagic.

Niet het moment van aankondiging van het besluit gisteren om 13:45 uur en ook niet de persconferentie van de ECB vanaf 14:30 uur waren het belangrijkste voor beleggers. 

Nee, beleggers keken eerder uit naar 15:30 uur. Toen zou de centrale bank meer details bekend maken over de heroverwegingen van de monetaire strategie in 2020. 

Die strategiedoorlichting zal allesomvattend zijn, zo bleek. De definitie van prijsstabiliteit, het instrumentarium van de bank, economische en monetaire analyses en communicatie, alles wordt tegen het licht gehouden.

Snel klaar

Andere overwegingen, zoals financiële stabiliteit, werkgelegenheid en duurzaamheid, maken ook deel uit van de evaluatie, aldus de bank. De verwachting is dat de exercitie eind dit jaar wordt afgerond.

In de praktijk was de review grotendeels over voordat die officieel begon. Tijdens de persconferentie, die iets na 15:30 uur klaar was, kon ik dat uit de opmerkingen van Christine Lagarde afleiden.

De bank zal alles op alles zetten om inflatie in lijn te brengen met de symmetrische doelstelling, aldus de Française. Het zit hem in het woord symmetrisch. Omdat de doelstelling van de ECB een jaarlijkse inflatie van onder, maar dicht bij 2% is, betekent de toevoeging symmetrisch dat de ECB inflatie die een tijdlang boven 2% ligt, zou tolereren.

Uitgemaakte zaak

Behalve dat dat niet strookt met het Verdrag van Maastricht, lijkt het er ook op dat de review op dat gebied blijkbaar een fait accompli is!

Binnen de ECB zijn al werkgroepen aan het werk om effecten van klimaatverandering in te bedden in modellen en voorspellingen, aldus Lagarde. Vreemd, want de review zou er juist over moeten gaan of en hoe de bank daar rekening mee moet houden.

Aangezien de ECB beleid bepaalt op basis van onder meer eigen modellen en voorspellingen, lijkt de review ook op dit terrein al klaar. Wat tussen nu en december zal gebeuren, lijkt op formaliseren van feiten. 

Effectief beleid

In de aankondiging van de strategiebeoordeling staat ook dat de Raad van Bestuur de effectiviteit en de mogelijke neveneffecten van de ontwikkelde monetaire beleidsinstrumenten zal evalueren.

Aangezien er geen tekst naar buiten komt voordat zo'n 28 medewerkers naar elke komma en punt hebben gekeken, is het weglaten van een woord, veelzeggend.

Ik leid eruit af dat het gevoerde beleid sinds 2009, inclusief lage en negatieve rente en het opkopen van obligaties, zeker effectief is geweest, maar niet noodzakelijkerwijs negatieve effecten heeft! De bank zal alleen nagaan hoe effectief precies.

Gevaarlijke uitspraak

Anders zetten ze geen 'mogelijke' vóór het woord neveneffecten. Dat beleid ook mogelijk niet effectief is geweest, is niet aan de orde. Tot slot merkte Lagarde op dat niets doen gelijk staat aan falen. Dat is een zeer gevaarlijke uitspraak voor een centrale bankier.

Enerzijds omdat niets doen altijd een optie moet zijn en anderzijds omdat niets doen soms zelfs de beste optie is. Het impliceert dat de ECB altijd actie moet ondernemen.

In een vrije markteconomie zou de regel moeten zijn dat instellingen zo min mogelijk in actie moeten komen om de markt ruimte te geven zijn werk te doen.

Vervolgbeleid

En dit geldt zeker voor de centrale banken, omdat in een kapitalistische economie de prijs van het geld de basis van alle prijzen is. Altijd maar iets moeten doen aan die prijs is lastig te rijmen met een vrije markteconomie.

Het toekomstige beleid van de ECB zou ik samenvatten als het vervolg van het beleid na 2011. Dat beleid is zo het best te typeren:

  • Als het economisch slecht gaat: Voer een zeer ruim monetair beleid, omdat dat zo hoort in slechte tijden.
  • Als het economisch goed gaat: Voer een zeer ruim monetair beleid, want een minder ruim beleid betekent een gevaar voor groei.
  • Als er risico's zijn (en die zijn er altijd hoor): Voer een zeer ruim monetair beleid omdat er risico's zijn.

Een alibi

De review van de strategie lijkt de ECB vooral een formeel alibi te verschaffen om het zeer ruime monetaire beleid nog jarenlang te voeren en dat beleid nog ruimer te kunnen maken.

De relatieve ECB-hardliners, zoals Klaas Knot en Jens Weidmann, zullen wat kruimels krijgen zodat ze deels victorie kunnen kraaien, maar ik weet nu al wat voor koers de ECB de rest van dit decennium zal varen.

Edin Mujagic is hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer en is gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken. Hij heeft verschillende boeken op zijn naam staan, waaronder "Geldmoord: hoe de centrale banken ons geld vernietigen" en "Boeiend en geboeid: een monetaire geschiedenis van Nederland sinds 1814/1816". Hij studeerde monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg. Hij schrijft op persoonlijke titel. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen.

De impact van het coronavirus