Edin Mujagic is hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer en is gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken. Hij heeft verschillende boeken op zijn naam staan, waaronder "Geldmoord: hoe de centrale banken ons geld vernietigen" en "Boeiend en geboeid: een monetaire geschiedenis van Nederland sinds 1814/1816". Hij studeerde monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg.

Column

Afzetten centrale bankiers moet mogelijk worden

Omdat centrale bankiers zeer machtig zijn, gaat de onvoorwaardelijke bescherming tegen ontslag te ver. Er moet een manier komen om een onverantwoord handelende centrale bankier weg te sturen, aldus Edin Mujagic.

Op Nieuwjaarsdag 2020 krijgt de ECB twee nieuwe bestuursleden. De Duitse Isabel Schnabel en de Italiaan Fabio Panetta betrekken deze kerstvakantie hun burelen in de Eurotower in Frankfurt. Aan de andere kant van het Kanaal verwelkomt de Britse centrale bank in maart 2020 een nieuwe topman.

Centrale bankiers hebben onmetelijk veel invloed op het dagelijks leven. Zij bepalen de hoogte van de hypotheekrente en de hoogte van de spaarrente en hebben invloed op de koopkracht. Ook de koopkracht van ons pensioen.

Om ze in staat te stellen hun werk goed te doen, is bepaald dat ze, eenmaal benoemd, niet weg te sturen zijn. Het idee is dat de centrale bankiers op die manier onafhankelijke besluiten kunnen nemen die de politici niet leuk vinden op korte termijn, maar goed (kunnen) uitpakken op middellange en lange termijn.

Juichen is slecht

Hoe goed, of slecht, een centrale bankier is, leid ik altijd af uit de mate van zijn/haar populariteit onder politici. Als die een centrale bankier vaak toejuichen, dan is dat een reden tot zorg over zijn/haar functioneren.

Hoe luider het gejuich, des te zorgwekkender het is. Als ik een centrale bankier zou zijn en politici zouden met me weglopen, dan zou ik mijn beleid toch nog eens goed tegen het licht houden.

Toen enkele weken geleden de voormalige Fed-voorzitter Paul Volcker overleed, kwam de vraag wat zoal goede eigenschappen zijn van een centrale bankier weer prominenter naar voren.

Lees ook: Vaarwel Paul Volcker

Eigenschappen van een centrale bankier

Ik kom tot het volgende lijstje: 

  • Een centrale bankier moet verder kijken dan de korte termijn.
  • Bij alles wat hij/zij doet moet het maatschappelijk belang voorop staan.
  • Een centrale bankier moet eerlijk zijn.
  • Niet bang zijn om impopulaire beslissingen te nemen.
  • Een centrale bankier moet zich niets aantrekken van kritiek van politici en publiek. 

Volcker is een van de weinige centrale bankiers die aan al die eisen voldeed. En hij was absoluut niet populair onder politici.

Als ik hem als maatstaf neem, dan is de trieste conclusie dat er maar zeer weinig centrale bankiers zijn die op de Volcker-schaal van een tot tien maar in de buurt van een zesje komen. Dat kan ons op termijn duur komen te staan, vrees ik.

Afzetten moet mogelijk zijn

Omdat centrale bankiers zeer machtig zijn, vind ik dat de onvoorwaardelijke bescherming tegen ontslag, te ver gaat. Er moet een manier komen om een onverantwoord handelende centrale bankier weg te sturen. Er moet een impeachmentprocedure mogelijk zijn, net zoals bij Amerikaanse presidenten.

Ik vind dat dat niet ten koste hoeft te gaan van de onafhankelijke positie van centrale bankiers. Die impeachmentprocedure moet dan, zoals elke goede afzettingsprocedure, niet lukraak gestart kunnen worden en, in dit geval, zeker niet door regeringsleiders of staatshoofden geïnitieerd of uitgevoerd mogen worden. Dat is een taak voor een parlement.

Het doel is het umfeld zodanig in te richten dat centrale bankiers sterk gestimuleerd worden aan de genoemde goede eigenschappen te voldoen. Eenmaal benoemd en vervolgens niet weg te sturen, kan wel eens te veel van het goede zijn.

Eed van Volcker

Ik stel voor dat we als eerste stap in de hervorming van het umfeld de eigenschappen van een goede centrale bankier tot een soort eed maken die alle nieuwe centrale bankiers moeten afleggen bij benoeming.

Net zoals artsen de eed van Hippocrates kennen, zouden zij ook een eed moeten hebben. En het lijkt me alleen maar juist die eed voor centrale bankiers de Eed van Volcker te noemen.

Edin Mujagic is hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer en is gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken. Hij heeft verschillende boeken op zijn naam staan, waaronder "Geldmoord: hoe de centrale banken ons geld vernietigen" en "Boeiend en geboeid: een monetaire geschiedenis van Nederland sinds 1814/1816". Hij studeerde monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg. Hij schrijft op persoonlijke titel. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen.

Alternatieve beleggingen