Marcel Tak is dé special product-specialist van IEX en IEXProfs, maar schrijft ook graag over rente, obligatiemarkt en toezicht als hij zich daartoe geroepen voelt. "De financiële sector is in belangrijke mate bezig met het verplaatsen van lucht. De werkelijke toegevoegd waarde is beperkt. In mijn columns wil ik relativeren, tegenwicht bieden en zo mogelijk de andere kant van de medaille laten zien."

Column

Klaas Knot ontmaskerd

Klaas Knot moet maar eens meedoen met The Masked Singer. Knot vertegenwoordigt een instelling die sparen zwaar bestraft en het lenen op alle mogelijke manieren stimuleert. Daarmee neemt de bankpresident een uiterst ongeloofwaardige positie in, aldus Marcel Tak.

Het was een groot succes op de televisie. Gemaskeerde BN’ers zongen op de vrijdagavond liedjes en een jury moest raden wie er in bizarre uitrusting schuilging.

Wegens het (kijkcijfer)succes schijnt er volgend jaar een tweede editie van het programma te komen. Het lijkt mij een goed idee Klaas Knot, president van DNB, één van de deelnemers te laten zijn.

Als ECB-bestuurder is de bankpresident volledig verantwoordelijk voor het gevoerde beleid. Hij vertegenwoordigt een Europese Centrale Bank, waarvan de omschrijving van het beleid als dovish zelfs nog niet een fractie weergeeft van wat er werkelijk aan de hand is.

Reddingsoperatie

Een duivenbeleid was er wel vaker, hoewel de centrale banken van Duitsland en Nederland daarin bepaald niet voorop liepen.

Het beleid van de ECB van nu gaat ver voorbij aan kwalificaties als ruim en stimulerend monetair beleid. De ECB onder leiding van Mario Draghi heeft alle registers opengetrokken en een beleid gevoerd dat in eerste instantie succesvol was.

De euro moest immers gered en dat was een valide reden meer te doen dan normaal gesproken van een centrale bank verwacht mag worden. Kenmerk van een reddingsoperatie is dat nadien de situatie zo snel mogelijk wordt genormaliseerd en de patiënt, in dit geval de euro, weer op eigen kracht verder kan.

Infuus vernieuwen

Dat deel van het beleid is in het geheel niet in beeld gekomen bij ECB. De hogeschuldenlanden, en daarmee de euro, liggen al jaren aan het rente-infuus van de ECB.

Zonder de kunstmatige voeding met lage rentes overleeft de gemeenschappelijke munt niet, maar de bijwerkingen van het beleid worden steeds pijnlijker.

Klaas Knot helpt mee het infuus maandelijks te vernieuwen en draagt daarmee volle verantwoordelijkheid voor het beleid en de conditie van de patiënt. Maar zodra hij in een andere omgeving is, zet hij een masker op, neemt afstand van het beleid en komt met stevige kritiek.

Financiële educatie

Tot ongenoegen van Mario Draghi, die vond dat hij met deze kritiek de effectiviteit van de maatregelen teniet deed.

Onlangs gaf Klaas Knot een keynote speech op de Global Social and Financial Skills Conference, georganiseerd door Aflatoun. Deze NGO biedt sociale en financiële educatie aan kinderen en jongvolwassenen.

De conferentie vond plaats ter gelegenheid van 95e Wereld spaardag. Deze dag is uitgeroepen om het belang van goed spaargedrag onder de aandacht te brengen. Sparen is goed voor elk individu afzonderlijk, maar is ook hele belangrijk voor de economie als geheel.

Slecht imago

Tja, dan moet je Klaas Knot uitnodigen als spreker, de man die medeverantwoordelijk is voor het beleid van de ECB waarin de spaarrente naar nihil is gezakt. In feite, op basis van het ECB-beleid, zou de spaarrente zelfs al lang negatief moeten zijn.

Mede vanwege het slechte imago van de banken durven zij het niet aan om tot een dergelijke tarifering over te gaan. Kijk al naar de reacties op de verlaging van de rente door ABN Amro van 0,02% naar 0,01%.

Het gaat om helemaal niets, maar het wordt in de media gebracht alsof de bank een belangrijke rentestap heeft gemaakt. “De andere banken zullen wel volgen”, alsof het een substantieel verschil uitmaakt of de rente 0,01% of 0,02% is.

Better save than sorry

In de betreffende speech refereerde Knot ook al aan maskers, maar dan in verband met Halloween. In een wat geforceerde vergelijking gaf onze bankpresident aan dat niet alleen enge maskers angst aanjagen, maar ook de gedachte aan sparen voor later.

Knot geeft aan dat sparen heel belangrijk is voor de financiële stabiliteit. Goed spaargedrag helpt hem in zijn drie functies: als president van de Nederlandsche Bank, als lid van de ECB en als vicevoorzitter van de Financial Stability Board. Knot vat zijn pleidooi samen in de wél grappige slogan: Better save than sorry.

Waarom sparen belangrijk is, behoeft nauwelijks betoog, maar voor de zekerheid noemt Knot wel de argumenten. Door sparen is er een buffer voor onvoorziene omstandigheden. Het geeft onafhankelijkheid.

Spaarvermogen opsnoepen

Het brengt toekomstige doelstellingen binnen handbereik. Maar dan komt er een zinnetje waaraan ik mij erger. “Zelfs als de rente laag is, is sparen zinvol,” zo debiteert DNB-president Knot.

De waarheid is dat als het om sparen gaat, de rente niet laag is, maar nihil. Op zijn best. In feite is er al lang sprake van een negatieve spaarrente. De spaarrentes bij banken staan op 0%, terwijl de inflatie in Nederland zo rond de 1,5% is.

Dat betekent dat spaarders er in reële termen er ongeveer 1,5% op achteruit gaan. Dan hebben we het nog niet over de vermogensrendementheffing, die toch ook al gauw rond 1% van het spaarvermogen weg snoept.

Zonder masker

Kortom, de spaarder in Nederland gaat er in reële termen zo’n 2,5% op achteruit. Dat is het eerlijke verhaal, Klaas! Hoe kan een vertegenwoordiger van het beleid van negatieve (spaar)rentes, een hartstochtelijk pleidooi houden voor een beter bewustzijn over sparen.

Zelfs zonder masker op is de keynote spreker op het spaarcongres een heel ander persoon dan de man die in Frankfurt mede het beleid van de ECB vormgeeft. De man die de tekst uitspreekt, en daarin aangeeft dat het beter is niet te afhankelijk te zijn van het lenen van geld, doet in zijn functie precies het tegenovergestelde.

Klaas Knot vertegenwoordigt een instelling die sparen zwaar bestraft en het lenen op alle mogelijke manieren stimuleert. Daarmee neemt de bankpresident een uiterst ongeloofwaardige positie in.

ECB is doof

In zijn speech geeft Knot aan dat hij hoopt dat de 31e oktober niet alleen meer de dag is waar we met een Halloweenmasker bang worden gemaakt, maar ook dat het een dag wordt dat kinderen meer leren over het nut van sparen.

Helaas constateer ik dat het beleid van de ECB mij 365 dagen per jaar bang maakt, en dat een dagje spaaropvoeding daar niet veel aan helpt. Het zou beter zijn als de ECB eens luistert naar de vele waarschuwingen die aangeven dat het beleid op langere termijn een desastreus effect kan hebben, en op korte termijn de spaarder nekt.

Ik vrees echter dat de ECB geen luisterend oor zal tonen, ook niet onder leiding van nieuwe voorvrouw Christine Lagarde. De ECB is in dat opzicht niet alleen dovish maar ook deafish…

Marcel Tak is zelfstandig beleggingsadviseur en oprichter/beheerder van het Bufferfund. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen.

Alles over de rente