Edin Mujagic is hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer en is gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken. Hij heeft verschillende boeken op zijn naam staan, waaronder "Geldmoord: hoe de centrale banken ons geld vernietigen" en "Boeiend en geboeid: een monetaire geschiedenis van Nederland sinds 1814/1816". Hij studeerde monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg.

Column

Fed start met super-QE

De Fed zal de markt steunen met 190 miljard dollar per maand, tot zeker in januari 2020 en waarschijnlijk tot de zomer. Bij eerdere QE-rondes was dat maximaal 85 miljard per maand, aldus Edin Mujagic.

Minder dan een maand, zolang had de Fed nodig om de ECB rechts in te halen. Op 12 september maakte de ECB bekend opnieuw te starten met QE. Op 11 oktober maakte de Fed bekend ook opnieuw obligaties te gaan hamsteren.

We mogen het echter geen QE noemen, maar dat slaat dat nergens op. Hoewel, bij nader inzien moet ik toegeven dat de Fed misschien wel gelijk heeft. Het is namelijk geen QE.

Lees ook: Powell houdt de markt scherp in de gaten

Wat de bank de komende maanden gaat doen verhoudt zich tot QE als een korreltje rijst tot een bal. Het beleidscomité van de Fed besloot in een video-vergadering om minstens tot en met het tweede kwartaal van 2020 voor 60 miljard dollar per maand kortlopende Amerikaanse staatsobligaties te kopen.

Alles herinvesteren

Maar dat is niet alles. Minstens tot en met januari volgend jaar biedt de bank commerciële banken elke twee weken de mogelijkheid hun waardepapieren tijdelijk in te ruilen voor dollars.

Met elke van die tweewekelijkse repo-operaties zal minstens 35 miljard dollar gemoeid zijn, dus in totaal minstens 70 miljard dollar per maand. Daarnaast kunnen de banken elke dag voor minstens 75 miljard dollar kortlopende financiering veiligstellen bij de Fed.

Naast dat alles herinvesteert de Fed de binnenkomende gelden van de in de eerdere QE-rondes gekochte staatsobligaties en hypotheekleningen in nieuwe staatsobligaties en hypotheekleningen.

Super-QE

De eerste 20 miljard dollar gaat elke maand naar Amerikaanse staatsobligaties. Komt er meer binnen, dan vloeit dat naar nieuwe hypotheekleningen.

Als ik dat optel, dan kom ik uit op 190 miljard dollar per maand, tot zeker in januari volgend jaar en waarschijnlijk tot de zomer van 2020.

In het meest ongunstige geval, dus als die tweewekelijkse- en dagelijkse repo-operaties stoppen in januari, gaat het om bijna 100 miljard dollar per maand tot en met het tweede kwartaal van 2020.

Veel meer dan vroeger

En mocht het allemaal onvoldoende blijken, dan staat de Fed klaar meer te doen, zeggen ze zelf. Om het bovenstaande in perspectief te plaatsen: bij de QE-rondes die de Fed in het verleden deed, ging het op het hoogtepunt om maximaal 85 miljard dollar per maand.

Dus die 20 miljard euro van de ECB per maand valt in het niet. Bij nader inzien neig ik er toch naar om het eens zijn met de Fed: dit is geen QE, dit is über-QE of Super-QE, wat u wilt.

De manier waarop de Fed besloot hiertoe over te gaan, via een video-vergadering dus, baart me enige zorgen. Blijkbaar was de nood hoog om heel snel in actie te komen. Zo hoog dat de bank niet een paar weken kon wachten totdat het comité zijn reguliere vergadering zou houden in Washington.

Problemen op de repomarkt

De Fed kondigde al die maatregelen aan om de leidingen van de Amerikaanse geld- en kapitaalmarkten schoon te spoelen. Die raakten onlangs verstopt en dat uitte zich in een schrikbarende stijging van de rente op de repo-markt.

De rente op die markt ligt doorgaans rondom het niveau van de officiële Fedrente, nu 1,75–2%. Enkele weken geleden spoot die rente naar circa 10%. Problemen op die markt zouden de toch al verslechterende economische vooruitzichten verder omlaag kunnen drukken.

Wat ook zorgwekkend is, is de reden voor de actie. De Fed gaf als verklaring aan dat de bank met de genoemde maatregelen "effectieve implementatie van het monetaire beleid" mogelijk wil maken.

Ook kortlopende obligaties

Blijkbaar zou effectieve implementatie anders in gevaar komen. Dus zonder deze maatregelen, zou Fed’s instrumentarium niet werken. Langdurige afwijking van de repo-rente van de officiële rente komt namelijk erop neer dat de centrale bank de controle kwijt is.

Van daaruit is het een kleine stap naar chaos. Hét verschil tussen gewone QE en deze super-QE is dat bij de gewone QE de Fed langlopende staatsobligaties koopt. Bij deze super-QE is de bank alleen geïnteresseerd in kortlopend schatkistpapier.

Aangezien ik op termijn een verdere verslechtering van het economisch klimaat in de VS verwacht, zou het me niet verbazen als de maatregelen langer in stand blijven dan de zomer van 2020 én de bank de officiële rente in loop van 2020 kortwiekt naar onder 1% én ook weer langlopende staatsobligaties weer gaat opkopen.

Edin Mujagic is hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer en is gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken. Hij heeft verschillende boeken op zijn naam staan, waaronder "Geldmoord: hoe de centrale banken ons geld vernietigen" en "Boeiend en geboeid: een monetaire geschiedenis van Nederland sinds 1814/1816". Hij studeerde monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg. Hij schrijft op persoonlijke titel. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen.

Alles over de rente