Edin Mujagic is hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer en is gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken. Hij heeft verschillende boeken op zijn naam staan, waaronder "Geldmoord: hoe de centrale banken ons geld vernietigen" en "Boeiend en geboeid: een monetaire geschiedenis van Nederland sinds 1814/1816". Hij studeerde monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg.

Column

De Lagardeput is nu al een feit

Christine Lagarde zal er alles aan doen om koersen te steunen. Dat zegt ze toch? Edin Mujagic wordt een beetje bang van haar plannen, maar de Lagardeput lijkt een uitgemaakte zaak.

Het aftellen is nu echt begonnen. Mario Draghi, president van de ECB, neemt ongetwijfeld steeds wat dingetjes uit zijn kantoor mee als hij naar Rome vliegt.

Zijn opvolgster, Christine Lagarde, denkt ondertussen waarschijnlijk na hoe het kantoor, waar ze de komende acht jaar zal doorbrengen, in te richten.

Eind deze maand overhandigt de Italiaan de sleutels van zijn optrekje in de Eurotower aan de Française.

Stuipen op het lijf

Lagarde wacht niet tot het einde van de maand om van zich te laten horen. Onlangs zei ze bijvoorbeeld dat het beleid van de centrale banken feiten en economische gegevens moet stoelen.

“Er is al genoeg onzekerheid op de wereld om daar ook nog onzekerheid aan toe te voegen over wat centrale banken gaan doen,” aldus Lagarde.

Zij wil ervoor zorg dragen dat de ECB zich richt op het creëren van banen, productiviteit en stabiliteit. Om eerlijk te zijn jaagt ze mij daarmee de stuipen op het lijf.

Duurt lang

Neem de zin dat het beleid moet stoelen op feiten en economische gegevens. Acties van een centrale bank, zoals rentewijzigingen, beïnvloeden economische groei en inflatie met enige vertraging.

Er zit nogal wat tijd tussen het moment dat een centrale bank geld lenen goedkoper of duurder maakt voor de banken en het moment dat zij die rentewijzigingen doorgeven aan de consument.

Vervolgens gaat er wat tijd overheen voordat die eindafnemer geprikkeld wordt door die rentewijzigingen om zijn gedrag aan te passen.

Olie op het vuur

Dit betekent dat een centrale bank per definitie niet in actie komt als economische gegevens, zoals inflatiecijfers of cijfers over economische groei, economische feiten laten zien.

Door de vertraging van het monetaire mechanisme, moet een moderne centrale bank dus anticiperen op toekomstige ontwikkelingen. Anders gesteld: Als u wacht op feiten en economische gegevens, dan loopt u niet alleen achter de feiten aan maar voert u het verkeerde beleid!

Als u dan bijvoorbeeld de rente verlaagt, dan merkt de economie dat waarschijnlijk als die weer herstelt. Als centrale bank gooit u dus olie op het vuur.

Prijsstabiliteit vergeten

En als de ECB de rente verhoogt om de economie af te remmen, remmen zij, door de eerder genoemde vertragingen, juist af als de groei toch al afneemt. Hoewel…dat laatste hoeft bij de ECB onder Lagarde niet het geval te zijn.

Zij zei namelijk dat de ECB banen moet creëren, productiviteit aanjagen en voor stabiliteit moet zorgen. Dat lijkt erop of zij vindt dat de ECB de rente eigenlijk niet moet verhogen. Renteverhogingen remmen groei af, wat banen vernietigt.

Maar nog erger aan de banen-productiviteit-stabiliteit-uitspraak, vind ik dat Lagarde nergens de enige doelstelling die het Verdrag van Maastricht noemt, prijsstabiliteit, niet noemt.

ECB als schoolmeester?

Bovendien vraag ik me af hoe de ECB banen wil scheppen en hoe de bank de productiviteit wil sturen? Bedrijven scheppen banen en ze doen dat als economische vooruitzichten goed zijn.

Het beleid dat Lagarde blijkbaar voorstaat, is eerder slecht dan goed voor economische ontwikkeling op middellange termijn. Met een beetje fantasie is nog te bedenken hoe een centrale bank voor banen kan zorgen, maar dat is bijzonder lastig met betrekking tot productiviteit.

Die neemt toe door betere opleidingen, investeringen in onderzoek en onderwijs en moderne infrastructuur. Gaat de ECB scholen en onderzoekscentra overnemen en zelf 5G-netwerken aanleggen?

Beetje juichen

Iemand moet Lagarde vertellen wat monetair beleid wel, maar zeker ook wat dat niet voor elkaar kan krijgen. Te veel willen betekent een groot risico op verkeerd beleid en ongewenste economische uitkomsten.

Wat Lagarde wil vind ik erger dan een centrale bankier die zegt hoge inflatie na te streven. Die weet dan op zijn minst wel wat de centrale bank wel en niet kan.

Beleggers kunnen toch een beetje juichen naar aanleiding van Lagarde’s woorden. Als zij zegt voor banen en stabiliteit te willen zorgen, dan redeneer ik al volgt: Banen scheppen gebeurt als een economie groeit.

Lagardeput

Of, logisch, als de groei niet in gevaar komt. Die komt wel in gevaar als bijvoorbeeld financiële instabiliteit dreigt. En dat kan het geval zijn als aandelenkoersen dalen en rentes gaan stijgen.

Zegt Lagarde dus dat de ECB er alles aan zal doen om de koersen te steunen? Na Greenspan-, Yellen-, Bernanke- en Powell- is ook de Lagardeput een feit.

Edin Mujagic is hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer en is gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken. Hij heeft verschillende boeken op zijn naam staan, waaronder "Geldmoord: hoe de centrale banken ons geld vernietigen" en "Boeiend en geboeid: een monetaire geschiedenis van Nederland sinds 1814/1816". Hij studeerde monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg. Hij schrijft op persoonlijke titel. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen.

Pensioen