Column

Blijf weg van Japanse banken!

Archie Ciganer, portefeuillebeheerder van het T. Rowe Price Japanese Equity Fund, heeft weinig op met Japanse banken. "De negatieve rentes, de felle concurrentie, de structureel lage kredietgroei tasten hun inkomsten aan." En er zijn nog meer problemen.

"Nu Japanse bankaandelen bijna hun laagste waarderingen in meer dan tien jaar hebben bereikt, overwegen veel waardebeleggers naar de sector terug te keren. Hun redenering is duidelijk: gezien de lage waarderingen van dit moment valt te verwachten dat elke verbetering in het Japanse renteklimaat tot een exponentiële verbetering van de prijs van bankaandelen zal leiden.

Daar zit zeker wat in, maar (mogelijk) hogere rentes alleen zijn niet genoeg om het hoofd te bieden aan de structurele problemen waarmee de Japanse bankensector te kampen heeft, zoals oververzadiging en ongunstige demografische ontwikkelingen. Het is niet voor niets dat Japanse bankaandelen al zo lang laag gewaardeerd zijn.

Dalende inkomsten en winstgevendheid

Het uitzonderlijk soepele monetaire beleid van de Bank of Japan (BoJ) heeft het voor banken zeer moeilijk gemaakt om nog winst te maken. Door een combinatie van kwantitatieve verruiming en negatieve rentes zijn de bankinkomsten drastisch geslonken.

Sinds 2013, toen de BoJ met zijn QE-programma begon, zijn de rendementen van langlopende obligaties fors gedaald, wat de inkomsten uit leningen aantastte. Eurpee banken hebben daar ook mee te maken. Aflopende obligaties worden vervangen door papier met steeds lagere rentes, met als gevolg dat ook de rente op leningen die banken aan hun klanten kunnen berekenen steeds verder dalen. Deze negatieve spiraal wordt versterkt door de afnemende vraag naar leningen vanuit het bedrijfsleven, dat traditioneel goed bij kas zit. De vergrijzing helpt ook niet mee om de kredietmarkt overeind te houden. Hoe ouder, hoe minder de behoefte aan leningen.

In januari 2016 kregen de Japanse banken opnieuw een klap toen de BoJ een negatieve rente invoerde. Die had tot doel de uitgaven te stimuleren en de inflatie aan te zwengelen, maar het holde onderwijl de resultaten van de banken nog verder uit, doordat de inkomsten op kasreserves vrijwel verdampten. Al met al zijn de winstvooruitzichten voor de sector zwak en is het moeilijk voorstelbaar dat dit snel zal veranderen.

Zware concurrentie

De Japanse bankensector heeft te kampen met oververzadiging: het aantal bankfilialen per 100.000 inwoners, met inbegrip van postkantoren die ook bankdiensten aanbieden, is 34, terwijl het wereldwijde gemiddelde ongeveer op 12 ligt.

Als gevolg van deze zware concurrentie staan de winstmarges voortdurend onder druk. Zelfs als de rentestanden verbeteren, zal dit door de concurrentiedruk onder de streep nauwelijks een positief verschil maken. Het overaanbod aan banken is een structureel probleem dat inkomsten en winsten zal blijven drukken totdat er een flinke consolidatie in de sector heeft plaatsgevonden.

"Het overaanbod aan banken is een structureel probleem dat inkomsten en winsten zal blijven drukken"

Demografische verschuivingen

Vooral voor de vele kleine en middelgrote regionale banken ziet de toekomst er somber uit. Binnenlandse leningen zijn hun core business, zodat de negatieve rentes voor hen funest zijn. Hun inkomsten zijn de afgelopen jaren gestaag gedaald en veel van deze banken lijden verlies, of zien hun marges krimpen naar nul.

Daar komt nog eens bij dat de bevolking op het platteland en in suburbane gebieden zowel krimpt als vergrijst. Regionale banken zijn de dupe van deze structurele trends en de vooruitzichten om hun leningenportefeuille uit te breiden worden steeds slechter.

Extra risico's

Onder druk van deze steeds moeilijker omstandigheden zijn enkele regionale banken al gefuseerd om beter te kunnen concurreren. Dit is positief, maar er zal nog veel meer consolidatie nodig zijn voordat het effect enigszins merkbaar wordt.

Andere regionale banken laten in het streven hun leningenportefeuille uit te breiden hun oog vallen op risicovollere activa of andere activiteiten, zoals effectenhandel of M&A, om hun resultaten op te krikken. Dat zijn gebieden waarop ze mogelijk niet voldoende expertise hebben, zodat dit voor een groot aantal nieuwe risico’s in de Japanse financiële sector zorgt.

Ondoorzichtige wederzijdse deelnemingen

Ook de in Japan van oudsher gebruikelijke wederzijdse deelnemingen spelen nog altijd een negatieve rol. Dankzij de verbeterde bestuurscultuur is er op dit gebied wel het nodige verbeterd. Dat laatste heeft er mede toe bijgedragen dat de buitenlandse investeringen zijn toegenomen en de Japanse aandelen de afgelopen jaren zijn gestegen.

Toch blijft de cultuur van onderling gerelateerde bedrijven die grote belangen in elkaar hebben, een kenmerk van de Japanse markt. Dit is nergens zo duidelijk als in de bankensector, waar bedrijven kredietgevers beschouwen als vriendelijke aandeelhouders die hen helpen financiering te verkrijgen, overnamepogingen af te weren, en een front te maken tegen 'lastige' beleggers."

Ofwel, er zijn volgens Ciganer heel weinig redenen te bedenken om wel te beleggen in Japanse banken en heel veel redenen om het ergens anders te zoeken.

Rob Stallinga is financieel journalist. De informatie in zijn artikelen is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Klik hier voor een overzicht van de beleggingen van de IEX-redactie.

Alternatieve beleggingen