Edin Mujagic is hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer en is gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken. Hij heeft verschillende boeken op zijn naam staan, waaronder "Geldmoord: hoe de centrale banken ons geld vernietigen" en "Boeiend en geboeid: een monetaire geschiedenis van Nederland sinds 1814/1816". Hij studeerde monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg.

Column

Langzaam zo die gaat, ECB

De ECB doet precies het juiste door nu eerst te wachten welke kant de economie uitgaat, voordat zij denken aan renteverhogingen, aldus Edin Mujagic. Ze willen niet nogmaals dezelfde fout maken als tien jaar geleden.

Als u verdwaalt, dan doet u er goed aan, in plaats van rond te blijven lopen in de hoop dat u ineens op bekend terrein komt, even stil te blijven staan.

Probeer dan de situatie te analyseren om daarna te bepalen welke kant u wel en welke u niet op moet. Dat is precies wat het bestuur van de Europese Centrale Bank heeft gedaan gisteren.

Waar zijn we? Waarom zijn we hier? Hoe lang duurt deze situatie? Zal de economische groei verder vertragen of niet? Dat waren de vragen waar het bestuur zich over boog, aldus Mario Draghi.

Even afwachten

De uitkomst? De ECB wijzigde het monetaire beleid niet, maar kondigde ook geen wijziging aan. Hoewel dat vreemd overkomt, omdat er de afgelopen weken nogal wat signalen waren dat de economische groei vertraagt, is de aanpak van de ECB juist uitstekend.

In de eerste plaats omdat de bank enkele weken geleden gestopt is met het opkopen van obligaties. Het is nu zaak economie en markten een een tijdje te aanschouwen om te zien hoe die op die wijziging reageren.

Ten tweede: de tegenvallende macro-economische cijfers van de afgelopen weken kunnen ook een tijdelijk fenomeen zijn. Had de ECB er meteen op gereageerd, dan was de bank onverantwoord bezig geweest.

Geen paniekvoetbal

En als de ECB paniekvoetbal was gaan spelen, dan had dat de situatie juist kunnen verergeren. Als de ECB meteen reageert en ingrijpt, dan is er misschien écht iets aan de hand, zou de markt kunnen denken.

Met een knauw in het beleggersvertrouwen, een dip in de consumptie en in de koersen als gevolg. Het bestuur gaf wel aan dat de neerwaartse risico’s voor de groei toegenomen zijn.

Dat is een verandering ten opzichte van december. Toen stelde de bank dat de risico’s grofweg in evenwicht waren, maar de neerwaartse risico’s aan het toenemen waren.

Gevolgen voor ECB-beleid

Draghi zei ook – en dat was voor mij dé zin van gisteren – dat die aanpassing van de omschrijving van de economische omgeving gevolgen zal hebben voor het ECB-beleid. Maar dan wel volgende keer.

De volgende ECB-vergadering is op 7 maart. In maart krijgt het bestuur ook de nieuwe ramingen voor economsiche groei en inflatie in 2019, 2020 en 2021. Hele belangrijke cijfers. 

Met die nieuwe ramingen kunnen ze namelijk beter inschatten of het geplande beleid nog optimaal is, of dat een herijking nodig is. Het is dus te vroeg om te concluderen dat een renteverhoging dit jaar helemaal van tafel moet.

Hangt af van de economie

De komende weken zijn cruciaal. Als de stroom tegenvallende economisch nieuws aanhoudt, de gesprekken over hun handelsoorlog tussen de VS en China niets opleveren (op 1 maart moeten die afgerond zijn), de werkloosheid in de eurozone oploopt en de loonstijgingen afvlakken, dán zal de kans zeer groot zijn dat de rente niet alleen in 2019 niet omhoog zal gaan, maar ook in 2020 niet.

Zijn er juist aanwijzigen dat de economie opveert, de VS en China hun conflict niet laten escaleren, de werkloosheid in Europa laag blijft of verder daalt én de lonen blijven stijgen, dan zou het me niet verbazen als de ECB de rente deze zomer al verhoogt.

De cijfers over loonstijgingen en werkloosheid zijn van belang omdat Draghi de hoop dat de economsiche groei op zal veren, daarin legde. Door lage en dalende werkloosheid, stijgen lonen sneller en - belangrijk - stijgen ze sneller dan inflatie, waardoor de koopkracht in de eurozone toeneemt.

Lessen van de crisis

Wat ik in maart ook verwacht, is dat de centrale bank de speciale langlopende leningen voor de banken uit de muntunie, de zogeheten (T)LTRO’s, verlengt.

Dat loket gaat, zoals de zaken er nu voorstaan, volgend jaar dicht. Het zou mij niet verbazen als de ECB, gezien de algehele economische situatie, het zekere voor het onzekere neemt en dat loket open laat.

En ook al verhoogt de bank de rente wel dit jaar, ik verwacht dat de ECB het monetaire beleid maar heel, heel langzaam minder ruim zal maken. De bank is de les van het begin van de laatste crisis niet vergeten.

Blunder van jewelste

Terwijl de Fed bezig was de rente te kortwieken naar 0% en flink obligaties aan het opkopen was, was de ECB bezig met rente te verhógen omdat de bank de Amerikaanse problemen niet zag overwaaien naar de eurozone.

Achteraf gezien een blunder van jewelste. De ECB zal zich niet voor de tweede keer aan dezelfde steen willen stoten.

Tot slot: in de afgelopen maanden zag u hoe belangrijk het is dat de ECB-baas ook een woordsmit is. Het luistert allemaal heel erg nauw. Voor de volgende ECB-baas – Draghi vertrekt in de herfst van dit jaar – zou het een pre zijn als hij ook een linguïst zou zijn.

Edin Mujagic is hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer en is gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken. Hij heeft verschillende boeken op zijn naam staan, waaronder "Geldmoord: hoe de centrale banken ons geld vernietigen" en "Boeiend en geboeid: een monetaire geschiedenis van Nederland sinds 1814/1816". Hij studeerde monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg. Hij schrijft op persoonlijke titel. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen.

Alles over de rente