Edin Mujagic is hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer en is gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken. Hij heeft verschillende boeken op zijn naam staan, waaronder "Geldmoord: hoe de centrale banken ons geld vernietigen" en "Boeiend en geboeid: een monetaire geschiedenis van Nederland sinds 1814/1816". Hij studeerde monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg.

Column

Dalende koersen nopen Fed tot koersverandering

Dalende aandelenkoersen hebben Fed-voorzitter Jerome Powell aangezet tot een opmerkelijke U-turn. De Amerikaanse rente gaat minder hard omhoog en dat is goed voor de aandelenmarkten, schrijft monetair econoom Edin Mujagic, die zijn eigen gelijk bevestigd ziet.

Wat een verschil een paar weken kunnen maken in centrale bankenland! Op 3 oktober zei Fed-voorzitter Jerome Powell nog in een interview dat het zeer ruime monetaire beleid van de bank niet meer nodig is.

De Amerikaanse economie draaide op dat moment meer dan uitstekend, zo was het argument. De Fed had daarom de rente verhoogd en de bank zou daar nog een tijdlang mee doorgaan omdat, daar is Powell weer aan het woord, “de rente op het moment ver weg ligt van het neutrale niveau."

Het neutrale niveau is het niveau waarbij de Fed de economie stimuleert noch afremt. Volgens de centrale bank uit Washington ligt dat niveau op circa 3%. Toen Powell sprak, stond de Fed-rente op 2,25%.

Boven neutrale niveau

Kortom, er was inderdaad nog een lange renteweg te gaan voor de bank. Die zou dan ook doorgaan met het verhogen van de rente. De verwachting was een verhoging in december 2018 en dan in 2019 nog drie keer.

Dan komen we uit boven het neutrale niveau, denkt u nu misschien. Dat klopt. De Fed wilde de rente iets boven dat niveau brengen om de economie iets af te remmen. Die groeide namelijk te hard, met oververhitting als een serieus risico.

De Fed zag die groei nog jarenlang te hoog blijven, bleek uit de nieuwste voorspellingen van de Fed, bekendgemaakt eind september.

U-turn

Mijn column een dag later kreeg daarom de titel De Fed doet aan wishful thinking mee. De crux ervan was dat de renteplannen van de Fed voor 2019 (namelijk drie renteverhogingen en nog eentje in 2020) stoelden op een zeer rooskleurig macro-economisch scenario. Te rooskleurig. Die renteplannen komen er dus niet uit, stelde ik.

Gisterenavond Nederlandse tijd stond Powell op de planken van het Economics Club van New York en hij kwam met een opmerkelijke uitspraak. De officiële Fed-rente stond volgens de Fed-topman “net onder” het neutrale niveau!

In slechts een paar weken tijd veranderde de Fed-rente, die zowel in oktober als gisteren op 2,25% stond, van “ver weg van het neutrale niveau” naar “net onder het neutrale niveau.” Dat is een U-turn die ik in de afgelopen 20 jaar, waarin ik mij met centrale banken bezighoud, zelden heb gezien.

Financiële markt dicteert Fed

Gelukkig is de verklaring makkelijk te vinden. In september dit jaar zei de Fed-baas dat de Fed de uitgezette rentekoers zou wijzigen bij een significante en langdurige correctie op de financiële marken.

Hij voegde eraan toe dat “een van de belangrijkste lessen van de financiële crisis is dat de stabiliteit van het financiële systeem belangrijk is.”

Mijn vertaling daarvan was: "Als wij ook maar beginnen te vrezen voor financiële instabiliteit, dan grijpen we onmiddellijk in." Ingrijpen door een centrale bank betekent minder renteverhogingen of renteverlagingen.

Stoere woorden

Over U-turns gesproken: dit was er ook nog eentje van Powell. In een van zijn eerste publieke optredens na de benoeming als Fed-voorzitter begin dit jaar, hintte Powell er namelijk sterk op dat hij de financiële markten niet te hulp zou schieten als de aandelenkoersen zouden dalen.

Daags na zijn stoere woorden in oktober, begonnen de aandelenkoersen onder meer in de VS te dalen.

En de koersen bleven dalen, met als gevolg dat we te maken hebben met een daling die we rustig kunnen omschrijven als significant.

Geen renteverhogingen zonder marktschokken

Eerder deze week publiceerde de bank zijn allereerste Financial Stability Report. Daarin valt onder meer te lezen dat bij een sterke daling van de aandelenkoersen, bedrijven in problemen kunnen komen, met alle gevolgen vandien voor de mooie vooruitzichten voor de Amerikaanse economie in 2019.

Wat een sterke en langdurige daling van de aandelenkoersen kan veroorzaken? Volgens het Financial Stability Report zijn dat de plannen voor verdere renteverhogingen van de bank zelf!

"Zelfs als de geplande renteverhogingen verwacht worden en dus geen verrassing worden voor het publiek, kunnen de koersen zich plotseling aanpassen aan hogere rentes, iets wat de volatiliteit op de Amerikaanse en internationale markten zou vergroten en tot spanningen bij bedrijven kan leiden."

Dit betekent: Je kunt als centrale bankier praten als Brugman, maar dat is nog geen garantie dat de verandering die je aankondigt, soepel en zonder schokken op de markten verwerkt zal worden.

Steun aandelenmarkt

Precies zoals ik had verwacht, dwong de daling van de aandelenkoersen in oktober en november de Fed bij te draaien. Als Powell zegt dat de Fed-rente van 2,25% “net onder het neutrale niveau” ligt, dan zegt hij in feite dat er na de verhoging in december, nog hooguit twee te verwachten zijn in 2019.

Geen drie renteverhogingen dus, en die ene die gepland stond voor 2020 lijkt eerder science fiction dan iets wat je in de verste verte zou kunnen scharen onder realistisch.

De draai van de Fed kan de aandelenkoersen de komende maanden steunen. Enerzijds omdat de lager dan verwachte rente vrijwel altijd als gunstig wordt opgevat, anderzijds omdat de kans dat de economische groei langer hoog blijft, toeneemt.

Edin Mujagic is hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer en is gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken. Hij heeft verschillende boeken op zijn naam staan, waaronder "Geldmoord: hoe de centrale banken ons geld vernietigen" en "Boeiend en geboeid: een monetaire geschiedenis van Nederland sinds 1814/1816". Hij studeerde monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg. Hij schrijft op persoonlijke titel. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen.

Alternatieve beleggingen