Column

Het macro-economische gifmengsel van Trump

Trump loopt het risico een macro-economisch gifmengsel te brouwen als hij de bloeiende Amerikaanse economie stimuleert en tegelijkertijd afremt, aldus Lukas Daalder van Robeco.

Belastingverlagingen kunnen bij volledige werkgelegenheid leiden tot een loon-prijsspiraal of een oplopend tekort op de lopende rekening, terwijl plannen voor importheffingen nauwelijks positief te noemen zijn.

Het aloude gezegde "Je moet je dak repareren als de zon schijnt” lijkt niet op te gaan voor president Trump. Als de economie het goed doet, proberen regeringen meestal hun tekort te verlagen; alle leden van de eurozone hebben dat gedaan. In de VS is het tekort echter gestegen, van 2,6% van het bbp in 2015 (het laagste punt in de huidige groeifase) naar 3,1% in 2016 en 3,4% in 2017. Men verwacht nu dat door de belastingverlaging het tekort verder zal oplopen naar 4,5% in 2019, terwijl sommige financiële instellingen zelfs 5% of meer voorspellen.

Het verschil is de werkloosheid

We hebben wel eerder een niveau van 5%+ gezien: in 1983 onder president Reagan, in 1992 onder Clinton en in 2009 gedurende de Grote Recessie, toen het tekort zelfs in dubbele cijfers werd geschreven. Een opvallend verschil met deze eerdere episodes van omvangrijke tekorten is echter de ontwikkeling van de werkloosheid. In alle voorgaande gevallen was de werkloosheid hoog en nog steeds stijgende: 9,6% in 1983, 7,5% in 1992 en 9,6% in 2009, terwijl de werkloosheid op dit moment op het punt staat onder de 4% te duiken.

Mensen die een parallel trekken tussen de fiscale stimulering van Reagan en die van Trump op dit moment, zien iets over het hoofd. Want Reagan voerde een klassiek Keynesiaans expansiebeleid in een zwakke economische omgeving, terwijl Trump dat juist doet bij een stijgende trend.

Economen zullen zeggen dat het niet erg verstandig is om een economie te stimuleren die op volle toeren draait. De bedoeling van de belastingverlaging is dat de vraag naar goederen en diensten toeneemt, maar die moeten wel ergens worden geproduceerd. Als je economie al bijna in de hoogste versnelling draait, kan dat een groot probleem zijn.

raex

Klik op de afbeelding voor een grote versie

Loon-prijsspiraal

De huidige bezettingsgraad in de Amerikaanse industrie¨le sector bedraagt 76% en dat suggereert dat er nog voldoende capaciteit over is om te gebruiken. Maar dit cijfer kan onbetrouwbaar zijn, aangezien de dienstensector veel dominanter is geworden. Het vermogen om de sector dienstverlening in het binnenland verder op te tuigen heeft veel meer te maken met de beschikbaarheid van goed opgeleid personeel. En de werkloosheid is al tamelijk laag.

Dat roept de vraag op of er wel voldoende flexibiliteit aanwezig is om de toegenomen vraag naar deze diensten te vervullen. Simpel gezegd: een economie stimuleren die al op volle toeren draait, cree¨ert het risico van een loon-prijsspiraal.

Twin Deficit

Maar er is ook een minder pijnlijke mogelijkheid. Goederen en diensten kunnen buiten de VS worden geproduceerd en vervolgens gei¨mporteerd. Daarmee neemt het risico van een oververhitte binnenlandse economie af. Deze situatie wordt vaak door economen de Twin Deficit genoemd: een hoog (en oplopend) overheidstekort gaat vaak gepaard met een hoog (en oplopend) handelstekort.

Anders gezegd: als je de economie stimuleert, kan een deel leiden tot hogere binnenlandse productie, terwijl een ander deel kan ‘weglekken’ naar je handelspartners. De hoeveelheid die weglekt, is natuurlijk groter als de binnenlandse economie al in de hoogste versnelling draait.

Bijna alle deskundigen zijn het erover eens dat in de huidige situatie de kans groot is dat een hoger begrotingstekort leidt tot een stijging van het tekort op de lopende rekening. De vraag is alleen met hoeveel. En dan komt de vraag op of Trump dit in gedachten had toen hij het had over Making America Great Again.

Invoerrechten

De nieuwste plannen van Trump voor invoerrechten op gei¨mporteerd staal en aluminium zijn nog meer olie op het vuur. Economen zullen beweren dat het onder alle omstandigheden een slecht idee is om een handelsoorlog te beginnen, maar dat je een macro- economisch gifmengsel brouwt als je dat ook nog doet terwijl je een economie stimuleert die bijna op volledige capaciteitsbenutting zit.

Door de buitenlandse sector af te sluiten als mogelijke ontluchtingsklep waardoor een deel van de spanning uit de binnenlandse economie kan ontsnappen, wordt de kans op oververhitting alleen maar groter. Hogere lonen, die al stijgend zijn, en een hogere inflatie, deels vanwege de hogere invoerrechten, leiden er zeker toe dat de Fed de rente agressiever gaat verhogen, wat het effect van de belastingverlaging weer deels tenietdoet.

Bovendien kunnen een hogere korte en lange rente een sterke stijging van de dollar in gang zetten, wat de VS in de internationale handel alleen maar schade zou toebrengen.

Theorie is theorie

Dus we stevenen af op een ramp in de VS? Nee, niet persé. Positief is bijvoorbeeld dat er nog geen invoerrechten zijn opgelegd en dat economische theorie precies is wat het is: theorie.

Een van de grote vraagstukken op de financiële markten is op dit moment bijvoorbeeld de aanhoudende daling van de dollar, die de voortdurende stijging van het renteverschil ten gunste van de VS trotseert. Het betekent dat een hogere rente niet automatisch leidt tot een hogere dollar.

Waarschijnlijk heeft de grootste onzekerheid te maken met het feit dat de Amerikaanse economie (bijna) op vol vermogen draait. Als dat zo is, kan er geen twijfel over bestaan dat de huidige beleidskeuzes een enorme vergissing zijn. Dan had Trump beter het dak kunnen repareren.

De Redactie van IEXProfs bestaat uit verschillende journalisten. De informatie in dit artikel is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies, of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Het is mogelijk dat redactieleden posities hebben in een of meer van de genoemde fondsen. Klik hier voor een overzicht van hun beleggingen.

De impact van het coronavirus