Marcel Tak is dé special product-specialist van IEX en IEXProfs, maar schrijft ook graag over rente, obligatiemarkt en toezicht als hij zich daartoe geroepen voelt. "De financiële sector is in belangrijke mate bezig met het verplaatsen van lucht. De werkelijke toegevoegd waarde is beperkt. In mijn columns wil ik relativeren, tegenwicht bieden en zo mogelijk de andere kant van de medaille laten zien."

Column

Index20+: Wat een waardeloos jaar!

Nog nooit heeft de Index20+ zo'n draai om de oren gehad. De jarenlange voorsprong op de IEXFonds 40 is helemaal weg. Marcel Tak gelooft echter volledig in zijn ETF-portefeuille.

Wat een waardeloos jaar! Zo dat is er uit. Bijna het hele jaar heeft mijn Index20+, een verzameling van 24 passieve fondsen, op achterstand gestaan ten opzichte van de actieve IEXFonds 40. Natuurlijk moet ik niet zeuren met een rendement van +6,75% voor een breed (aandelen, obligaties, vastgoed) samengestelde portefeuille.

Maar het gaat mij bij de Index20+ niet in de eerste plaats om het absolute rendement, maar om de relatieve prestatie ten opzichte van IEXFonds 40. Het actieve fonds, samengesteld door de IEX-redactie, kwam tot een rendement van +10,67%.

Het verschil van 3,92% doet pijn aan mijn ogen. Index20+ gaat jaarlijks de strijd aan met Fonds 40, wat mij betreft om aan te tonen dat indexbeleggen superieur is aan stockpicking. Dat is het afgelopen jaar niet gelukt, om het eufemistisch te zeggen.

Draai om de oren

Niet eerder heeft Index20+ zo een relatieve draai om de oren gekregen. Misschien nog wel erger dan het jaarverlies is dat de zorgvuldig opgebouwde voorsprong sinds de battle startte in 2012, geheel is weggeslonken.

Per 1 januari 2018 heeft Index20+ over de afgelopen zeven jaar exact gelijk gepresteerd aan Fonds40, na jaren op voorsprong te hebben gestaan. Wat moet er gebeuren na zo’n smadelijke nederlaag. Moet het team van indexfondsen ingrijpend gewijzigd worden?

Dat zou een vreemde actie zijn. Indexfondsen doen niet anders dan het zo goed mogelijk volgen van de onderliggende index. Dat hebben de fondsen uit Index20+ dan ook prima gedaan in 2017. Er is daarom geen enkele reden verandering in de samenstelling van Index20+ aan te brengen.

Verantwoordelijkheid nemen

Als het team geen blaam treft, moet dan de samensteller, de coach, maar eens vervangen worden? Dat is een terechte vraag. Ik zit in een dilemma bij de beantwoording ervan. Ik kan stellen dat de samensteller van Index20+ geen invloed heeft op het rendement, omdat slechts het passieve spiegelbeeld van IEXFonds 40 wordt gekopieerd.

Daarmee zou ik dan wel toegeven dat actief bewezen heeft (in 2017) veel beter te presteren dan passief. Dan moet ik mogelijk zelfs mijn visie inzake het debat actief/passief herzien. Dan toch maar de verantwoordelijkheid voor de zware underperformance op mij nemen en daarmee de gedachte van de superioriteit van indexbeleggen te redden?

Nee, dat lijkt ook geen goed idee. We zien in zijn algemeenheid dat indexbeleggen in 2017 een lastig jaar had ten opzichte van de actieve fondsen. Zo laat S&P Indices Versus Active (SPIVA) zien dat over de laatste twaalf maanden (tot juni 2017, de cijfers tot en met december zijn nog niet bekend) 43% van de actieve fondsen beter scoorden dan de index.

Credits voor de actieve fondsen

Een minderheid, maar over de vijfjaarsperiode ligt het percentage op 17%. Voor Europa liggen de cijfers op respectievelijk 49% en 27%. Afgezien van de SPIVA cijfers geven de resultaten van de fondsen binnen IEXFonds 40 aan dat alle credits van de relatief goede prestaties geheel aan deze fondsen toekomt.

Ik loop enkele sectoren langs waar de actieve fondsen van IEXFonds 40 de passieve tegenhangers flink achter zich lieten.

  • De zwaarste nederlaag werd geleden in de categorie aandelen Nederland. Wat kan ik de Think AEX en AMX-ETF's verwijten, die keurig een resultaat van gemiddeld 20,51% neerzetten. Maar de actieve tegenhangers waren in topvorm. Kempen Orange Fund behaalde een resultaat van 28,77%, terwijl Teslin Darlin op maar liefst 43,73% uitkwam. Niet alleen een geweldige prestatie van het fonds, maar ook een compliment aan het IEX-team dat het fonds selecteerde.

  • Opmerkelijk was het relatief slechte indexresultaat in de categorie wereldwijd aandelen. De iShares ETF behaalde een rendement van 22,70%, maar dat was in dollars. In euro bleef er een schamele 7,55% van over. Dat was genoeg om Robeco BP Global Premium Equities achter zich te laten. Maar Morgan Stanley Global Equity behaalde in euro een fantastisch rendement van 31,61%, waardoor de beide fondsen gemiddeld op 19,02% uitkwamen, een verschil met passief van 11,47%.

  • Een bijna even groot verschil (11,06%) was te betreuren in de categorie absolute return. Het passieve IQ Real Return fonds moest diep buigen met een negatief rendement van -9,47%. Toch was de absolute prestatie in dollars van +3,24% niet slecht en conform wat je van een absolute return fonds mag verwachten. De twee actieve fondsen zijn echter meer euro gericht en hadden (kennelijk) minder last van de falende dollar. Mede daardoor behaalde deze fondsen gemiddeld een rendement van +1,60%.

Niet alle fondsmanagers konden de index bijhouden

Andere categorieën waar Index20+ op grote achterstand werd gezet waren aandelen van grondstoffengerelateerde bedrijven (chapeau voor outperformer RobecoSAM Smart Materials Fund) en converteerbare obligaties (dankzij een mooie score van TreeTop Convertible International).

De twee categorieën lieten de passieve fondsen met respectievelijk 8,81% en 8,65% achter zich. Niet voor alle thema’s was actief de beter partij. Opmerkelijk genoeg konden Charlemagne Magna New Frontiers en Schroder ISF Frontier Markets Equity de index niet bijhouden.

De db x-trackers S&P Select Frontier ETF behaalde 20,95%, wat 7,38% beter was dan de actieve partijen. U zou verwachten dat in deze moeilijke markten de stockpickers met gemak de index achter zich zouden laten.

Minder slecht dan actief

Ook de Amerikaanse markt was beter te volgen met de indexfondsen op S&P500 en Nasdaq. Het leidde tot een 5,63% hoger indexscore ten opzichte van met name Fidelity Fund America, dat in euro geen positieve resultaat (-3,12%) wist te behalen.

De Aziatische MSCI index (exclusief Japan) wist met 19,27% beter te scoren (+3,27%) dan beide actieve fondsen. Tot slot was de betere indexprestatie van de categorie obligaties high yield opmerkelijk. De voorsprong kwam uit op 2,58%.

Toch hadden beleggers in het iShares Global High Yield Corporate Bond ETF geen plezier, want het absolute rendement was negatief (-3,31%). Dat was echter minder slecht dan het rendement van de twee actieve fondsen.

Geen nederlaag

Mijn conclusie is dat Index20+ geen nederlaag heeft geleden, maar IEXFonds 40 een fraaie overwinning heeft behaald, met uitstekende fondsprestaties in veel categorieën. Dat verdient een compliment aan de betreffende fondsbeheerders en aan het IEX-team.

In dat licht is het opmerkelijk dat in de nieuwe IEXFonds 40 zoveel veranderingen te zien zijn. Moet ik mij nu extra zorgen maken voor het (relatieve) resultaat over 2018? Welnee, ik behoud mijn selectie, op een kleine aanvulling (iShares Core Eurostoxx50 ETF) na, en vertrouw op een mooi resultaat voor Index20+, dat nu uit 25 fondsen bestaat.

Is de kleine voorsprong die Index20+ per 15 januari (0,13%) laat zien een eerste indicatie dat passief dit jaar wel met de overwinning aan de haal gaat?

Marcel Tak is zelfstandig beleggingsadviseur en oprichter/beheerder van het Bufferfund. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen.

ETF's