Marcel Tak is dé special product-specialist van IEX en IEXProfs, maar schrijft ook graag over rente, obligatiemarkt en toezicht als hij zich daartoe geroepen voelt. "De financiële sector is in belangrijke mate bezig met het verplaatsen van lucht. De werkelijke toegevoegd waarde is beperkt. In mijn columns wil ik relativeren, tegenwicht bieden en zo mogelijk de andere kant van de medaille laten zien."

Column

Creativiteit financiële sector ver te zoeken

Interessante beleggingsproducten worden volgens Marcel Tak nauwelijks meer uitgegeven, uit angst voor boze beleggers of toezichthouders.

Meer dan twintig jaar geleden begon ik voor mezelf. Na tien jaar eerstverantwoordelijke te zijn geweest voor het plaatsen van staatsleningen bij het Agentschap van Financiën, lachte een nieuwe toekomst mij tegemoet.

Ik werd cliëntenremisier. Naar mijn idee waren veel particuliere beleggers te groot voor het servet (de banken), maar te klein voor het tafellaken (de vermogensbeheerder). Die inschatting was correct. Toch waren mijn activiteiten als remisier van korte duur.

De regels van de toezichthouder werden steeds strenger en provisie noch advies was toegestaan conform steeds weer nieuwe regels. Ik ging mij meer en meer toeleggen op het schrijven van columns en artikelen betreffende alle zaken die spelen in de financiële markten.

Hoge eisen

Voor die activiteit is (vooralsnog?) geen vergunning verplicht. Er gelden geen regels waaraan columnisten zich moeten houden. Terecht, het land zou te klein zijn als de toezichthouder allerlei eisen zou stellen aan de schrijfsels van journalisten en columnisten.

Hoe lang zou de AFM zich op dit gebied kunnen inhouden om niet ook ten aanzien van deze beroepsgroep eisen te gaan stellen? Alle maatregelen die de afgelopen jaren zijn genomen om de markten te reguleren, zijn bedoeld om de financiële consument te beschermen.

Zodra er sprake is van (persoonlijk) advies, zijn vergunningen vereist. Een andere maatregel om ervoor te zorgen dat de klanten goed worden bediend, is het provisieverbod. Adviseurs en beheerders mogen niet meer beloond worden via vergoedingen die zijn opgenomen in de financiële producten.

Flinke zeperds

Dat moet voorkomen dat door verkeerde financiële prikkels de belangen van de klant niet goed worden gediend. Bovendien ziet de klant dat advies niet gratis is en dat daar gewoon voor betaald moet worden.

Van nog recentere datum is de maatregel dat beleggingsresearch niet voor niets aan klanten mag worden aangeboden. Meer transparantie over de kosten is ook hierbij de achterliggende gedachte. Al deze maatregelen moeten de belegger vrijwaren van verkeerde beleggingsbeslissingen.

Als dát de invalshoek is van de toezichthouders, zullen zij met een begerig oog naar maatregelen tegen de schrijvende pers kijken. Er zullen ongetwijfeld zeer veel beleggers zijn die op grond van adviezen, waarschuwingen en tips een flinke zeperd hebben gehaald.

Verkeerde info

De AFM en andere toezichthouders staven hun maatregelen ten aanzien van de financiële sector door te wijzen op de vele (potentiële) financiële ongelukken die individuele beleggers hebben doorstaan.

Maar zal het aantal missers door beleggers die de vele koopadviezen opvolgden, bang werden door dagelijkse waarschuwingen voor crashes of verkeerde informatie over beleggingsproducten voor zoete koek aannamen, niet tot veel grotere schade hebben geleid?

Er is geen vergunning nodig om dringend te adviseren Unilever te kopen dan wel te verkopen. Geen uitgever heeft de verplichting zijn online of print-abonnees te laten betalen voor tips en adviezen.

Bescherming klant

En als ik voor IEX een beleggingsproduct bespreek en een veelheid aan fouten zou maken en daarmee de lezer volledig verkeerd informeren, is de AFM de laatste die daar wat van zal zeggen.

De belangrijkste invalshoek bij de maatregelen voor de financiële sector is dat, zodra de adviseur de individuele financiële situatie van zijn cliënt kent, een zo goed mogelijk bescherming van de klant geboden is.

Daar is zeker iets voor te zeggen. Maar bij de relatie adviseur-klant val te beargumenteren dat de klant de relatie zelf heeft gezocht. Hij kan zich dus voorbereiden op zaken waar hij rekening mee moet houden bij het opvolgen van advies of het in vertrouwen geven van zijn vermogen voor beheer.

Mistanden tegengaan

Bovendien kan de belegger achteraf bij allerlei instanties klagen als het advies uiteindelijk kwalitatief inferieur is geweest. Dat geldt allemaal niet voor de lezers van bladen waarin of sites waarop tips en adviezen worden gegeven, zeker als die adviezen in de niet specifiek op beleggen gerichte pers terug te lezen zijn.

Daarnaast heeft de belegger geen mogelijkheid achteraf juridisch een verkeerd uitgepakt advies te verhalen op de journalist of columnist. Ben ik met deze constatering van mijn geloof gevallen en vraag ik om maatregelen van de AFM om deze (potentiële) misstanden tegen te gaan?

Moet de AFM nu ook (gedrags) regels opleggen en vergunningen eisen van de schrijvende pers? Natuurlijk niet. Het laat wat mij betreft alleen maar zien dat de toezichthouders maatregelen nemen die geisoleerd zijn van de werkelijkheid.

Creativiteit ver te zoeken

Door de hele financiele sector dicht te timmeren met regels en verordeningen, wordt het paard achter de wagen gespannen. De concurrentie vermindert en creativiteit is in de financiële sector ver te zoeken.

Werkelijk interessante beleggingsproducten worden nauwelijks meer uitgegeven, vanwege het risico dat de belegger, als het slecht afloopt, een beroep doet op verkeerde voorlichting of een verkeerd product.

Het is niet de eerste keer dat ik ervoor pleit, maar de toezichthouders zouden veel meer moeten inzetten op het weerbaar maken van beleggers. De weerbare belegger laat zich niet snel misleiden, door adviseurs noch door wildwestverhalen in de schrijvende pers.

Zwaardere sancties

Natuurlijk ben ik daarnaast voor zware sancties op het (aantoonbaar) verkeerd informeren of adviseren van beleggers. Ondertussen, zo begon ik mijn column, is de oude cliëntenremisier weer opgedoken, maar dan in een nieuwe gedaante.

De verbonden agent doet steeds meer opgang. Het betreft hier een zelfstandige adviseur die, zonder vergunning (!), cliënten mag adviseren. Hoe dat kan?

De agent verbindt zich aan een vermogensbeheerder die wel de benodigde vergunningen heeft. Onder verantwoordelijkheid van deze beheerder kan de agent zelfstandig zijn klanten adviseren.

Betere waarborging

Opmerkelijk is dat voor deze agent geen provisieverbod geldt, zoals dat wel voor vermogensbeheerders en adviseurs is ingevoerd. Het geeft de zelfstandige agent de ruimte om zijn klanten te adviseren, waarbij niet in de eerste plaats het klantbelang, als wel dat van zijn eigen verdiensten centraal staat.

Uiteraard zal een goede vermogensbeheerder waaraan de agent is verbonden daar op letten, maar een constructie van vele agenten samen onder één paraplu is zo opgezet. Er zijn zo veel mogelijk heden om, als er kwade bedoelingen zijn, de belegger op het verkeerde been te zetten.

Daar is geen regelgeving tegen opgewassen. Daarom is een beperkt maar zinvol kader van regels noodzakelijk dat toezichthouders goed handhaven.

Tezamen met een weerbare financiële consument en een hard sanctiebeleid voor marktpartijen die de regels overtreden, is een gezonde financiële sector beter gewaarborgd.

Marcel Tak is zelfstandig beleggingsadviseur en oprichter/beheerder van het Bufferfund. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen.

Beleggen in 2018