Op naar een adviesloze wereld

Zomaar een rare vraag: zou je beleggingsadvies kunnen afschaffen? Grote delen van het vak worden onder druk van toezicht en focus op kosten zo vergaand gestandaardiseerd, dat het niet eens zó absurd is om er over die ultieme consequentie na te denken.

Je kunt al heel veel af met standaardoplossingen. Voer online je financiële situatie, je profiel en je doelen in en hop, er rolt een standaardportefeuille van indexproducten uit. Super-efficiënt en wat heb je verder eigenlijk nodig? De adviesloze wereld. Niemand hoeft er nog een mening op na te houden over de markt, of aan stockpicking te doen. De statistiek toont aan dat uiteindelijk toch niemand de markt verslaat, dus wat heeft het dan voor zin?

Beleggen zonder advies is ook veel goedkoper. Dure researchapparaten zijn niet meer nodig. En belangrijker: alle menselijke fouten zijn op voorhand uitgesloten. Behavioral finance heeft ons geleerd dat we toch niet of nauwelijks in staat zijn om verder te kijken dan onze neus lang is. We lijden aan confirmation bias, recency bias en optimism bias. We zijn ongezond competitief, rennen achter hypes aan, kopen hoog, verkopen laag en worden altijd weer fooled by randomness.

Prima jagers, louse beleggers
De genetische bouw van de mens maakt ons misschien tot uitstekende jagers en verzamelaars, maar tot lousy beleggers. En lousy beleggingsadviseurs. Dus laten we het lekker efficiënt houden. Weg met de duurbetaalde zoektocht naar onzekere alpha, leve de goedkope, adviesloze beta. Zou het kunnen? Er zijn klantengroepen die prima geholpen zijn met hersenloze lopende band-portefeuilles. Voor veel mensen is dat al beter dan wat ze nu hebben.

Maar stel je eens voor dat iederéén dat gaat doen. Kan er een beurs bestaan zonder stockpickers? Kan een kapitaalmarkt functioneren zonder investeerders die risico durven nemen? En dan heb ik het niet over breed marktrisico, maar het risico dat hoort bij investeren in startende, veelbelovende bedrijven, speculeren op outperformance, inspelen op trends. Dat is niet alleen de charme van beleggen, maar ook de drijvende kracht achter beleggingsrendement.

Misschien hebben beleggers het vaak fout, het collectieve gelóóf in eigen kunnen is misschien wel de belangrijkste brandstof waar de markt op draait. Als dat wordt ingewisseld voor een massale erkenning dat we eigenlijk maar prutsers zijn verdwijnt die dynamiek volledig. De beurs als één grote grijze indextracker: volgt de index dan de beurs, of de beurs de index? Maar goed dat zelfvertrouwen, risicobereidheid en geloof in het eigen gelijk – en dat van een adviseur – niet uit te roeien zijn onder beleggers. Het is wat de markt tot een markt maakt.  

•  deze column verscheen eerder in IEXProfs magazine okt/nov 2013