Beste Dr. Hoe,

Zowel voor aandelen als obligaties lijken de beste kansen in opkomende markten te liggen. Maar hoe zit het met de risico’s?

De dokter antwoordt:
Opkomende markten worden steeds vaker gezien als de veilige haven voor obligatiebeleggers, omdat de landen daar over een gezonde staatshuishouding beschikken. Daarnaast is de aandelenmarkt in de groeilanden interessant, omdat daar nog wel economische groei wordt verwacht. Fidelity’s Dominic Rossi sprak deze week nog de verwachting uit dat de aandelenmarkten in opkomende landen, Azië voorop, in 2012 hun bullmarkt gaan voortzetten, als het monetair beleid weer iets soepeler wordt. En Franklin Templeton lanceerde dit voorjaar een mixfonds met aandelen en obligaties uit opkomende markten.

In navolging van aandelen uit opkomende markten is de afgelopen anderhalf jaar ook de instroom in emerging markets debt razendsnel toegenomen. Die verschuiving van geld is verklaarbaar en lijkt gerechtvaardigd omdat die volgt op de al in gang gezette en voorlopig nog wel even aanhoudende verschuiving van de economische groei en de macht op het wereldtoneel van West naar Oost. Maar omdat opkomende markten een steeds groter deel van de portefeuilles van beleggers gaan uitmaken, is het van groot belang de risico’s te kennen.

In het verleden hebben emerging markets een patroon laten zien van sterkere stijgingen, maar ook veel scherpere sell offs dan volwassen markten. Aandelen uit deze landen zijn volatieler en daarmee risicovoller. Dat neemt niet weg dat beleggers over langere termijn in de meeste gevallen beloond zijn voor dat extra risico.  Er zijn statistisch meer dagen van zware dalingen dan in ontwikkelde landen. En dat is goed te zien in het staartrisico’. De staarten aan beide kanten van de Bell curve zijn er dikker.

Analisten van Pimco keken naar de koersuitslagen van de MSCI Emerging Market Index over de periode 1998 – 2010. Vooraf maakten ze een inschatting over het aantal dagen dat er sprake zou zijn van forse tot zeer forse koersuitslagen (respectievelijk meer dan 2,7%, 3,6% en 4,3%) in die periode van 6.000 handelsdagen. Daarna vergeleken ze de echte daguitslagen met hun verwachtingen. Het aantal dagen met een feitelijke koersbeweging van meer dan 3,6% (omhoog of omlaag) kwam uit op 89 en dat was 15x hoger dan onder normale omstandigheden mocht worden verwacht. Uitschieters van meer dan 4,3% op dagbasis overtroffen de verwachting zelfs 80x.

Valutarisico en correlaties
Maar er zijn meer factoren die beleggers in de gaten moeten houden. Aandelen, maar ook de rente, valuta en de spreads op staatsobligaties in een willekeurig opkomend land blijken onderling een hoge correlatie te hebben – maar ook met andere landen in dezelfde regio (Azië of Latijns-Amerika). En daarnaast hebben ze een hoge correlatie met de mate van risicobereidheid in ontwikkelde landen.

Gaat het daar goed en is er sprake van hoge risicobereidheid, dan excelleren opkomende markten. Daarnaast is er in veel gevallen een duidelijke samenhang tussen opkomende markten en de prijs van commodities en reageren aandelenbeurzen in emerging markets heftig op de liquiditeit op de financiële markt wereldwijd.

Pimco deed ook nog eens onderzoek naar de dwarsdoorsnede van de volatiliteit en het risico in opkomende aandelenmarkten. Zoals te verwachten viel is voor westerse beleggers het kernrisico natuurlijk het aandelenrisico zelf, maar dat is ‘slechts’ goed voor 53% van de volatiliteit het rendement.  Het landenrisico weegt ook zwaar mee (24%) terwijl het valutarisico de andere 22% van het risico vertegenwoordigd – een niet te onderschatten factor.

De keus (van bijvoorbeeld een opkomende markten-beleggingsfonds) om het valutarisico af te dekken of niet, is meer dan een strikt theoretische denkoefening. Het gaat hier om procenten in een portefeuille zoals onderstaande grafiek duidelijk maakt. Opvallend is dat in bearmarkten de negatieve bijdrage van de valuta sterker wordt.

Er zijn fondsen die de staartrisico’s van de portefeuille afdekken door het gebruik van derivaten. Uiteraard gaat dat in stijgende markten ten koste van het rendement, maar in scherp dalende markten, wordt dat weer goedgemaakt. Het is ook in dit gaval kiezen of delen.

* grafieken met dank aan Pimco