Beste Dr. Hoe,
Ik krijg steeds meer telefoontjes van bange klanten die een deel van hun vermogen in goud willen beleggen als bescherming tegen inflatie. Zijn hiervoor geen handigere alternatieven?
De dokter antwoordt
Inflatie kan zelfs voor een goedgespreide beleggingsportefeuille desastreuze gevolgen hebben. De rendementen van zowel aandelen, obligaties als vastgoed komen door verschillende oorzaken onder druk te staan. Grondstoffen zijn de beste beleggingscategorie in periodes met hoge inflatie, wat overigens niet betekent dat goud nu automatisch ook een veilige schuilhaven is.
In Europa kunt u voor uw euro deze zomer 4% minder kopen dan een jaar geleden. Een jaar geleden kwam de inflatie op nog geen 2% uit en de snelle toename is in de eerste plaats een gevolg van hogere olie- en voedselprijzen. De laatste weken is er flink wat lucht uit deze grondstoffen gelopen, maar als de economie straks weer aantrekt, wordt de schaarste op deze markten opnieuw zichtbaar.
Bovendien stijgt de kerninflatie, waarin volatiele olie- en voedselprijzen buiten beschouwing blijven, ook steeds verder en het kan dus geen kwaad om de inflatiebestendigheid van elke beleggingsportefeuille eens tegen het licht te houden. Aandelen worden dubbel hard geraakt door geldontwaarding.
Een afnemende koopkracht vertaalt zich naar verloop van tijd in hogere looneisen, waardoor de bedrijfskosten oplopen. Dat zet de winst onder druk en bovendien ligt de waardering van aandelen aanzienlijk lager naarmate de inflatie verder toeneemt (zie de grafiek).
Veilige sectoren
Effectenbank Schroders heeft de rendementen van verschillende beleggingscategorieën in vier periodes van hoge inflatie tijdens de afgelopen veertig naast elkaar gelegd en slechts één keer wisten aandelen de geldontwaarding bij te houden. Het gemiddelde rendement van 1,2% blijft ver achter bij de inflatie die per saldo op ruim 8% uitkwam.
Het simpelste advies is dus om de positie in aandelen te reduceren, maar door eventuele mandaten of profielvoorwaarden is dat niet altijd even eenvoudig. Dan is het zaak om te weten dat sectoren die bekend staan als veilig in periodes met een hoge inflatie soms onverwachte risico’s met zich meebrengen.
Om te kijken wat de gevolgen van geldontwaarding zijn, hebben analisten van ING voor elke bedrijfstak de inflatie voor bedrijven (PPI: producentenprijsindex) afgezet tegen die voor consumenten (CPI: consumentenprijsindex). Daaruit blijkt dat met name voedings- en drankenconcerns het lastig hebben om de hogere uitgaven door te berekenen.
Marges onder druk
Dat gaat dus hard in tegen het defensieve imago dat aan deze bedrijfstak kleeft. In het afgelopen jaar zijn de grondstofkosten met 8,8% gestegen, terwijl de gemiddelde verkoopprijs met slechts 5,2% steeg. De voedingsbranche is niet de enige branche waar de marges onder druk staan. Ondernemingen in de gezondheidszorg en winkelketens kampen eveneens met kosten die veel sneller stijgen dan de doorgevoerde prijsverhogingen.
Telecom en Tabak zijn twee defensieve sectoren waar de marges in het huidige klimaat niet
onder druk staan. In de eerstgenoemde branche is zelfs sprake van deflatie. Aan de consumentenkant is sprake van een gemiddelde prijsdaling van bijna 1%, wat overigens ruimschoots gecompenseerd wordt door kosten die met ruim 2% terugvallen.
Aandelen zoals KPN, Telefónica en British American Tobacco bieden dus een aanzienlijk meer bescherming tegen een stijgende inflatie dan bijvoorbeeld Unilever en Nestlé. Vastrentende waarden zijn eveneens geen favoriete beleggingscategorie in periodes van stijgende inflatie. Door de geldontwaarding is de koopkracht van het uitgeleende bedrag aan het eind van de looptijd aanzienlijk gekelderd.
Vastrentend gevaar
Een logisch gevolg hiervan is dat obligaties met een lange looptijd aanzienlijk gevoeliger zijn voor inflatie dan kortlopende leningen. Net als bij aandelen is het verstandig om de positie in obligaties terug te brengen als er een stijgende inflatie verwacht wordt. Uit het eerder genoemde onderzoek van Schroders komt naar voren dat deze beleggingscategorie gemiddeld een rendement oplevert van 4,1% in periodes met een hoge geldontwaarding.
Vastgoed wordt in dit onderzoek niet vermeld, terwijl er wel degelijk kansen zijn te vinden in deze sector. Net als bij vastrentende waarden zet een stijgende rente het resultaat van vastgoedfondsen die gefinancierd zijn met veel vreemd vermogen onder druk, maar directe vastgoedbeleggingen in panden met langlopende huurcontracten en een eveneens langlopende hypotheek zijn een ander verhaal.
De huurinkomsten zijn gekoppeld aan inflatie en de vaste rente betekent dat de kosten minder snel stijgen dan de inkomsten. Dit soort vastgoed is echter lastig te vinden en de prijzen zijn in het huidige klimaat flink opgelopen. Er blijven zo drie alternatieven over voor wie de beleggingsportefeuille van zijn klanten of zichzelf wil beschermen tegen inflatie: sparen, grondstoffen of special products.
Sparen is goud
In de regel loopt de rente op als de inflatie stijgt en door het vermogen op een spaarrekening te zetten kan de geldontwaarding goed worden bijgehouden. Er wordt echter geen vermogen opgebouwd, want volgens het onderzoek van Schroders levert dit een gemiddeld rendement op dat 0,5% onder het inflatiepeil ligt. Bovendien is de kans groot dat klanten zich niet serieus genomen voelen als hun adviseur hen aanraadt om hun vermogen maar even op een spaarrekening te parkeren.
Grondstoffen vormen een prima alternatief voor cash. Met een gemiddeld rendement van bijna 40% per jaar was dit met afstand de beste beleggingscategorie volgens het onderzoek van Schroders. Maar wacht even voordat u al het vermogen in goud stopt! Over de afgelopen twintig jaar is de correlatie tussen het edelmetaal en inflatie slechts 0,36%.
Voor niet-statistici: dit is een veel te wankele basis voor een goede beleggingskeuze. Zwaar inzetten op goud als reactie op een stijgende inflatie is vragen om problemen. Een tracker op een zo breed mogelijke grondstoffenindex is historisch gezien een veel beter alternatief. Daarnaast bieden hefboomproducten op commodities zoals turbo’s de mogelijkheid om met een relatief klein deel van de beleggingsportefeuille een bescherming op te bouwen tegen geldontwaarding.
De opkomst van special products betekent ten slotte dat met name particuliere beleggers veel meer mogelijkheden hebben gekregen om op ontwikkelingen zoals stijgende inflatie in te spelen. Alleen al in 2008 zijn er bijna tien verschillende producten gelanceerd om vermogen te beschermen tegen geldontwaarding. Deze producten zijn besproken in de rubriek
10 van Tak op IEX.nl.
Dit artikel is gepubliceerd in IEX Profs, nummer 4 2008. Download hier het artikel als pdf (gratis).
Dr. Hoe is het pseudoniem van de experts uit het columnistengilde en de redactie van IEX Profs. Stel hier uw vraag aan Dr. Hoe.