Vandaag een speciale gast op IEXProfs.nl. Kredietanalist Laurens de Nooijer, officieel columnist bij zustersite IEX.nl, heeft een profsartikel geschreven over de druk op het afschaffen van het Zwitsers bankgeheim. Is het fiscale bangmakerij of wordt het straks realiteit voor al uw klanten woonachtig buiten Zwitserland?

---

Het Zwitserse bankgeheim bestaat dit jaar 75 jaar. Helaas is er weinig reden voor een feestje, want de druk om het af te schaffen neemt toe. Het bankgeheim ontstond in 1934 toen de Bankenwet (Loi fédérale sur les banques et les caisses d'épargne – dat klinkt beter) in werking trad.

Al in WOI brachten vele vooral Franse en Duitse vermogende families hun geld naar Zwitserland. Het land was neutraal, politiek stabiel en de Zwitserse bankiers stelden geen lastige vragen. Toen in 1932 een directeur van een voorloper van UBS in Parijs gearresteerd werd met een omvangrijke lijst met Franse cliënten, brak er een schandaal uit.

Veel politici en bekende zakenmensen, waaronder de Peugeot-familie, bleken hun geld stiekem in Basel en Genève geparkeerd te hebben zonder daarvan aangifte te doen. Vooral dat de Zwitserse banken het Franse geld vrolijk uitleenden aan aartsvijand Duitsland lag in die dagen natuurlijk politiek érg gevoelig.

UBS
De Zwitsers stelden rap een bankgeheim in en sindsdien mogen rekeningnummers en namen van cliënten het land niet meer verlaten. Bij de grenzen worden nog regelmatig auto’s van bankmedewerkers doorzocht op vertrouwelijke documenten, usb-sticks of laptops. De straffen zijn hoog: 5 tot 10 jaar cel of een boete van tientallen duizenden franken.

Het bankgeheim is van onschatbare waarde voor de Zwitserse economie, zoals de grafiek duidelijk maakt. Net als bij de meeste mensen lijkt ook het bankgeheim op z’n 75e aan kracht te verliezen. UBS ligt in de VS onder vuur om over de brug te komen met de namen en rekeningnummers van zo’n 52.000 Amerikaanse klanten die hun geld in de Alpen verstopt hebben.

Dat zijn inmiddels een stuk minder, want veel Amerikaanse rekeninghouders hebben hun geld opgenomen, of zijn in allerijl bezig hun portefeuilles te verkopen. Als u de bij de pinautomaat staat, denk dan aan die arme Amerikanen die nu nergens meer heen kunnen. Bijna geen enkele Zwitserse bank durft nog rekeningen te openen voor hen.

Bankgeheim blijft bestaan
Hoe zit het nu met de Nederlanders? Ik krijg hier van klanten veel vragen over. Onze staatssecretaris van Financiën Jan Kees de Jager is druk bezig om de belastingparadijzen aan te pakken. Hij sloot dit jaar al belastingverdragen met België, Luxemburg, Bermuda en de Kanaaleilanden. Vorige maand was Zwitserland aan de beurt.

De Jager meldde triomfantelijk dat dit voor Nederlandse cliënten het einde betekende van het bankgeheim. Dit werd door de media klakkeloos overgeschreven zonder de feiten na te gaan. Waarom zouden de Zwitsers hun lucratieve bankgeheim voor Nederland opgeven en tegelijkertijd de Amerikanen het hoofd bieden?

Hier in Genève haalde het grote nieuws niet eens de kranten. De feiten zijn en blijven, ook voor Nederlandse rekeninghouders:

Het bankgeheim blijft bestaan en kan alleen door een landelijke volksstemming afgezwakt of afgeschaft worden. Volgens de laatste peiling is driekwart van de Zwitsers tégen afzwakking van de 75-jarige wet, dus dit lijkt voorlopig niet aan de orde.

Zwitserland zal aan buitenlandse belastingdiensten alleen klantgegevens verstrekken, als er sterk bewijs is dat er sprake is van belastingfraude of -ontduiking. Dat laatste wordt pas sinds maart als een valide reden voor informatieoverdracht gezien, dat is bepaald in een verdrag met de OECD. Het verdrag met Nederland komt op hetzelfde neer en levert niets nieuws op.

Automatische uitwisseling van gegevens blijft, in tegenstelling tot wat De Jager ons wil doen geloven, absoluut niet mogelijk. Bij gebrek aan sterk bewijs verstrekken Zwitserse banken nooit klantgegevens, want anders zijn ze strafbaar. Het aanleveren van bewijs blijft een probleem voor belastingautoriteiten.

Zonder inzage in Zwitserse rekeningen is het moeilijk om geldige bewijslast te verzamelen. Bovendien blijft het vrijwel onmogelijk om vast te stellen bij welke van de ruim 300 Zwitserse banken ze moeten aankloppen.

Andere paradijzen
Bangmakerij in combinatie met een inkeerregeling zijn daarom de enige middelen die De Jager momenteel kan inzetten om ongedeclareerde spaartegoeden terug te halen. Tot nu toe werkt dat vrij aardig: zo’n 300 miljoen euro is reeds aangemeld. Er ligt naar schatting echter nog zo’n 8 miljard euro aan Nederlandse tegoeden in buitenlandse belastingparadijzen.

Daartoe behoren ook België, Luxemburg, Oostenrijk, de Antillen Jersey, Guernsey en Man. De Jager en zijn Europese collega’s komen hypocriet over als ze de Zwitsers onder druk zetten, terwijl het bankgeheim in deze EU-territoria blijft bestaan. Het Zwitserse bankgeheim mag dan oud zijn, het is nog lang niet begraven.

---

Laurens de Nooijer is kredietanalist bij een grote Europese zakenbank in Genève, Zwitserland. De Nooijer belegt privé in alles waar hij potentieel in ziet: van Hollandse smallcaps tot Amerikaanse blue chips, van indextrackers tot perpetuals. De inhoud van deze column weerspiegelt de mening van de auteur, niet die van de bank. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Vragen of reacties kunt u mailen aan de auteur.

---