Europa en de Verenigde Staten hebben dezelfde problemen. Maar in het zoeken naar een oplossing lijken beide continenten lijnrecht tegenover elkaar te staan. Hoe werk je jezelf op uit de crisis? Bezuinigen of juist stimuleren? In gesprek met Torgeir Høien, niet alleen beheerder van obligatiefonds Skagen Tellus, maar ook oud-bestuurder van de Noorse centrale bank. Een belegger die ook aan de andere kant van de tafel gezeten heeft.

Allereerst, hoe slecht staan we er eigenlijk voor in het westen?

“We zitten nu in een soft spot van het economisch herstel. Het westen is nog niet hersteld van de recessie. De leading indicators in zowel de VS als Europa waren niet al te best. Dat betekent dat we een serieuze terugslag kunnen krijgen, voordat het herstel verder doorzet. In opkomende markten is het een heel ander verhaal, hoewel de Chinese cijfers in april en mei ook niet meevielen.”

Kan de aanpak van de Federal Reserve en ECB uw goedkeuring – als voormalig centralebankier - wegdragen?

“Met de rente op bijna 0% leeft de gedachte dat de centrale banken geen munitie meer hebben. Maar dat klopt niet. Er is nog steeds veel dat ze kunnen en zouden moeten doen. Wat ze moeten doen is – analoog aan de aanpak van president Roosevelt tijdens de Grote Depressie – de inflatieverwachtingen verhogen. Dat is de sleutel.”

Dat vereist een beetje extra uitleg, vrees ik.

“De ECB en de FED moeten de inflatiedoelstellingen loslaten en een prijsniveaustrategie* (price level targeting) hanteren. De echte inflatie is al twee jaar ruim onder de 2% die als target wordt gehanteerd. Dat betekent dat er een flinke inhaalslag moet worden gemaakt om die achterstand weg te werken. Als je tegelijkertijd de nominale rente verlaagt, dan stimuleert dat de consumentenbestedingen. Het is jammer dat de FED en ECB niet in deze richting denken, hoewel Ben Bernanke eind jaren negentig Japan wél dit advies gaf.”

Economen wereldwijd zijn ondertussen verdeeld in twee groepen. Keynesiaans blijven stimuleren of de Duitse Sparpolitiek: rigoureus bezuinigen. Kiest u maar…

“De monetaire politiek van Keynes is prima, maar het fiscale keynesiaanse beleid heeft zich nog nooit bewezen. De fout die de centrale banken maken is dat ze denken dat alle monetaire middelen gebruikt zijn, zoals ik net al aangaf. Fiscale bezuinigingsdrang zal op hele korte termijn mogelijk wel iets helpen, maar en zullen enkele kwartalen overheen gaan voordat het consumentenvertrouwen en consumptie weer aantrekken.”

“Bovendien is het de vraag of landen zich dat kunnen permitteren zonder de economie de das om te doen. Als fiscale bezuinigen bestaan uit het opleggen van hogere belastingen kan dat zomaar gebeuren. Veel economen bevelen daarom de keynesiaanse aanpak aan, zoals Paul Krugman dat keer op keer doet. Maar de echte oplossing bevindt zich niet op fiscaal maar op monetair gebied en is nog niet toegepast: prijsniveaustrategie. Om dat te bereiken moet het taboe over een below zero rente op deposito's maar eens doorbroken worden.”