De discussie over financiële innovatie en gestructureerde producten duurt voort. De kredietcrisis heeft de critici van de ontwikkeling van nieuwe financiële producten de wind in de zeilen gegeven. Het waren immers deze producten die aan de wieg van de crisis stonden. In een debat over financiële innovatie, georganiseerd door The Economist, vlogen de argumenten pro en contra financiële innovatie over de tafel. Ik hoorde interessante opinies, zowel van voorstanders (onder andere Myron Scholes) als van tegenstanders waaronder Jeremy Grantham (GMO).
Laatstgenoemde gaf aan dat echte innovatie zou moeten leiden tot veiliger, betrouwbaarder en simpeler producten. Bijvoorbeeld: de kwaliteit van huizen en bruggen is de afgelopen honderd jaar veel beter geworden, wat pas echte vooruitgang betekent. In de financiële industrie is het tegenovergestelde aan de gang. Producten worden steeds complexer en minder transparant. De toegevoegde waarde voor de samenleving als geheel is er niet.
De voorstanders van innovatie gaven aan dat door de ontwikkeling van nieuwe producten het financiële landschap niet alleen uit hoofdwegen bestaat, maar uit een fijnmaziger verbindingen waarin iedere deelnemer zijn eigen optimale route kan bepalen. Financiële innovatie leidt zo tot optimalisatie en efficiëntie. Het zijn fraaie generieke argumenten, en voor de genuanceerde toeschouwer is er voor beide benaderingen wat te zeggen. Ik vraag mij echter af of het zinvol is op deze manier de voors en tegens ten aanzien van financiële innovatie en gestructureerde producten uit te wisselen.
Stel, de generieke argumenten tegen financiële innovatie als bijdrage aan de ontwikkeling van de welvaart zouden sterker zijn… is dat dan een argument de verdere ontwikkeling van gestructureerde producten te beperken of zelfs te verbieden? Ik denk het niet, uiteindelijk gaat het erom of beleggers behoefte hebben aan deze financiële instrumenten en er voor zichzelf de toegevoegde waarde inzien.
Als een grote groep beleggers toegevoegde waarde ziet in gestructureerde producten, lijkt mij dat reden genoeg te veronderstellen dat deze producten ook toegevoegde waarde voor de samenleving hebben.
Het lijkt mij in ieder geval een betere indicatie dan de mening in deze van deskundigen of politiek belanghebbenden. Het is beter voor elk type gestructureerde producten te bekijken wat nu concreet de toegevoegde waarde daarvan kan zijn. Ik richt me op de garantienote, het meest populaire instrument bij particuliere beleggers. Het bekendste voordeel van deze producten is natuurlijk dat risicomijdende beleggers via deze structuren toch in risicovolle waarden kunnen beleggen. Dat is goed voor de belegger zelf, maar zeker ook voor de samenleving.
Emoties beter onder controle dankzij garantienotes
Garantieproducten zorgen er zo voor dat risico meer optimaal in een samenleving wordt verdeeld. In plaats van een grove risico-rendement keuze krijgt de belegger, en daarmee de maatschappij, een veel palet aan risico-rendementperspectieven tot zijn beschikking. Een tweede belangrijk voordeel van garantieproducten is dat particuliere beleggers kunnen participeren in riskante professionele strategieën. Institutionele beleggers kunnen door hun omvang een veelheid aan strategieën toepassen. Door de spreiding zijn de risico’s beperkter en beheersbaar.
Voor een particuliere belegger is één riskante professionele strategie veel te gevaarlijk, maar ingebouwd binnen een garantiestructuur is deze strategie ook voor de particuliere belegger bereikbaar. Als er al geen economisch nut is van het garantieproduct, is er in dit geval zeker sprake van een financiële democratisering. Tot slot geeft een garantieproduct de belegger de mogelijkheid zijn emoties beter onder controle te houden.
Een directe belegger in Philips kan slapeloze nachten krijgen van een snelle 10% koersdaling en daardoor wellicht tot onbezonnen acties overgaan. De belegger in een garantienote met Philips als onderliggende waarde, heeft een gezonde nachtrust, in de wetenschap dat hij aan het eind van de looptijd beschermd is, wat er ook met het aandeel Philips gebeurt. Garantienotes brengen niet alleen economische voordelen via optimalisatie van risico, maar ook democratisering in de beleggingswereld en geven de belegger een psychische rustige gemoedstoestand. Lang leve de financiële innovatie!
Dit artikel is eerder verschenen in IEXProfs Magazine 01/10. Word gratis lid van de IEXProfs Community.
Marcel Tak is zelfstandig beleggingsadviseur en was hiervoor werkzaam op het ministerie van Financiën. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Uw reactie is welkom op
tak@iex.nl.