Tijd voor een realistisch alternatief voor ESG-uitsluitingen

Beleggen op basis van een strikt uitsluitingsbeleid is al geruime tijd populair, maar het tij begint te keren. De rendementen stellen vaak teleur en beleggers beginnen zich te realiseren dat het niet de heilige graal is.

Uitsluitingslijsten beloven een eenvoudige oplossing voor een complex probleem. Ze zijn gebaseerd op specifieke doelstellingen, wat leidt tot een duidelijk onderscheid tussen waar wel en waar niet in kan worden belegd. Het kan dus zijn dat een fonds dat met zo'n uitsluitingenlijst werkt niet mag beleggen in LNG- producenten, mijnbouwbedrijven en bepaalde landen met bestuurlijke issues.

Yvo van der Pol

Niks niet quick and easy

Eenvoudig, toch? Nou, nee, want bij elk van deze sprookjesachtige oplossingen verandert quick and easy vaak in quick and dirty, zoals het geval is met de verschillende uitsluitingslijsten van ESG-ratingproviders, waardoor bepaalde bedrijven voor sommigen oké zijn om in te beleggen, terwijl ze voor anderen afvallen.

Hoe dan wel? Door altijd een open geest te houden en complexe kwesties zoals de energietransitie te behandelen met de gedegen, toekomstgerichte aanpak die ze verdienen.

Blijf praten

Een bedrijf uitsluiten is alsof je alle banden met een oude vriend verbreekt vanwege iets wat hij of zij in het verleden heeft gezegd of gedaan. Je keert een bedrijf letterlijk de rug toe in plaats van te proberen verandering te bewerkstelligen. In dialoog blijven kan resulteren in een hogere (of indien minder succesvol, lagere) ESG-waardering in vergelijking met externe providers. Dit kan helpen toekomstige winnaars van verliezers te onderscheiden.

Ambivalentie regeert

Dan is er nog het onderscheid tussen risico en impact. Onder meer vanuit Brussel klinkt het geluid om meer te focussen op dat laatste. Dit betekent dat er niet alleen gekeken moet worden naar hoe ESG-factoren een bedrijf (of regio) kan beïnvloeden (ESG-risico), maar ook naar de positieve of negatieve effecten van dat bedrijf op het milieu en de samenleving (ESG-impact).

Sommige financiële instellingen bijvoorbeeld lijken op het eerste gezicht ‘groen’, maar verstrekken leningen aan veel ‘bruine’ bedrijven. Aan de andere kant kunnen mijnbouw- en metaalbedrijven vervuilend lijken, maar zijn zij (en de zeldzame aardmetalen die ze delven) een onmisbaar onderdeel van de energietransitie.

Fossiele brandstofbedrijven zijn slecht?

Een andere misvatting is dat fossiele brandstoffenbedrijven inherent slecht en niet-belegbaar zijn. Ook dit is te simpel. Bedrijven met sterke en geloofwaardige transitieplannen zijn juist een essentieel onderdeel van de oplossing. En trouwens, als je de 'aanbodzijde' uitsluit, zou je misschien ook de 'vraagzijde' moeten uitsluiten, maar dan blijft er weinig over om in te investeren.

"Bedrijven met sterke en geloofwaardige transitieplannen zijn juist een essentieel onderdeel van de oplossing"

Kansen grijpen

Naast fossiele brandstofbedrijven zijn er nog veel meer bedrijven waarvan de bijdrage aan een koolstofarme wereld onderschat wordt. Deze bedrijven vallen alleen op als je ze door een andere bril bekijkt, namelijk door te kijken naar de uitstoot die ze helpen voorkomen.

Neem bijvoorbeeld een adviesbureau dat bedrijven adviseert op het gebied van energiebesparing. Vanuit een traditioneel scope 1-3 perspectief valt dit bureau misschien niet op. Maar het kan er verantwoordelijk voor zijn dat een aantal grote bedrijven hun uitstoot aanzienlijk vermindert. Kijken we dus naar de uitstoot die het adviesbureau helpt voorkomen, de zogenaamde scope 4-emissies, dan zien we ineens een groeiend bedrijf dat sterk bijdraagt aan een koolstofarme samenleving. Zou een interessante belegging kunnen zijn, toch?

Een meer actieve en holistische benadering van het analyseren van beleggingskansen zal de wereld niet meteen verbeteren. Het zal ons daarentegen wel helpen te beleggen op een manier die recht doet aan wat er op ESG-gebied gebeurt. Daarnaast stelt het ons in staat aantrekkelijke beleggingskansen op te sporen die bijdragen aan verandering."

Yvo van der Pol is hoofd Benelux & Nordics bij PGIM Investments.