Mijd geliquideerde en daarna gefuseerde fondsen

Actief beheerde beleggingsfondsen kennen net als aandelen hoge toppen en diepe dalen. De fluctuaties zijn vaak groter dan bij indexfondsen en het rendement slechter. IEX Profs schreef hierover eerder al het artikel Een zorgeloze en rooskleurige toekomst met ETF's.

Belangrijke bron voor dat artikel was een studie van Morgan Stanley Counterpoint over herstel- en crashfases van Amerikaanse aandelen en beleggingsfondsen. Jeffrey Ptak van Morningstar heeft zich in zijn laatste blog ook laten inspireren door deze studie. Het beeld van actief beheerde fondsen wordt er daarbij niet beter op.

65% is dood

Wat hij constateert is dat beleggingsfondsen als groep niet alleen ver achterblijven bij de S&P 500, er is ook een grote kans dat beleggers terechtkomen in stervende fondsen die na hun liquidatie opgaan in andere fondsen die veel slechter presteren dan het beursgemiddelde.

Europa kent hier ook een aantal voorbeelden van. Denk bijvoorbeeld aan het massale sterven van internetfondsen na het knappen van de dotcom-bubbel in 2000. Veel van die fondsen gingen op in andere fondsen, vanwege de slechte resultaten en/of omdat vermogensbeheerders er geen brood meer in zagen.

Ptak richt zich uitsluitend op Amerikaanse fondsen, waarvan er op 1 januari 1998 1.939 waren. Hiervan waren er op 31 december 2024 nog maar 690 over. Een sterftecijfer dus van 65%!

De internetluchtbel

Bij een nadere analyse is een van de eerste dingen die opvalt dat beleggingsfondsen met relatief kleine correcties vaker zijn gestorven. Dat klinkt onlogisch, maar volgens Ptak heeft dat een statistische oorzaak.

Veel fondsen stierven namelijk al vóór de kredietcrisis van 2007-2009 toen aandelen een nog grotere klap kregen als tijdens de correctie begin deze eeuw tussen 2000 en 2002.

Gemiddeld maximale correctie 55%

Alle fondsen - de overlevers en geliquideerden - hebben last gehad van grote correcties. De range die het vaakst voorkwam tussen 1998 en 2024 lag tussen -50% en -60% (733 fondsen). Dat komt overeen met de S&P 500 die in deze periode een maximale drawdown had van ongeveer 55%.

Van deze 733 fondsen stierf 51%, met een gemiddelde fusie- of liquidatiedatum die volgde 3,5 jaar na het dieptepunt.

Bij de nog grotere dalingen zakten de overlevingskansen verder. Van de fondsen met een correctie van -60% tot -70% haalde slechts 42% de eindstreep. Bij -70% tot -80% zakte dit percentage tot 35%.

Zwakke fondsen bij elkaar gevoegd

Vrij dramatisch dus. Nou is het natuurlijk zo dat beleggingsfondsen in principe altijd een zachte dood sterven. Het geld van beleggers gaat bijna nooit helemaal verloren zoals dat het geval is bij een bedrijf dat failliet gaat. Meestal gaan fondsen op in andere fondsen.

Wat volgens Ptak de laatste kwart eeuw vaak voorkwam is dat bij liquidaties meerdere zwakke fondsen bij elkaar werden gevoegd, met weinig verheugende gevolgen voor het rendement.

Ptak heeft gekeken wat de rendementen waren van gefuseerde fondsen na hun maximale correctie. Het blijkt gemiddeld veel minder te zijn dan de fondsen die hebben overleefd. 

S&P blinkt uit 2007-2024

De S&P 500 behaalde volgens Ptak vanaf het hoogtepunt op 14 oktober 2007 tot 31 december 2024 een cumulatief rendement van 429%. De S&P verloor tussentijds 55% vanaf de piek in oktober 2007 tot de bodem op 7 maart 2009, maar steeg vervolgens 1.067% vanaf de bodem in maart 2009 tot 31 december 2024.

Actieve fondsen die de volledige periode van 1 januari 1998 tot 31 december 2024 overleefden, deden het als groep ook niet gek, maar bleven wel achter bij de index. Gemiddeld bleven ze vanaf het hoogtepunt in 2007 tot eind 2024 ongeveer 2% per jaar achter bij de benchmark. Over een periode van 17,5 jaar telt dat cumulatief flink op.

Pijn lijden met de stervende fondsen

Maar het was nog heilig in vergelijk met de gestorven en gefuseerde fondsen. Het gemiddelde fonds dat werd samengevoegd met een ander fonds behaalde cumulatief slechts 190% winst vanaf de piek in 2007 tot 31 december 2024.

Alles bij elkaar slaagde slechts een derde van de fondsen die werd geliquideerd er in om hun vorige hoogste koers te passeren.

2002-2009 hetzelde beeld

Ptak heeft ook nog gekeken naar andere periodes, maar dat verandert weinig aan de conclusie. Zo is in de periode 2002-2009 de S&P opnieuw haantje de voorste, gevolgd door de overlevers. De geliquideerde/samengevoegde fondsen raakten ver achterop. 

Ptak spreekt het niet met zoveel woorden uit, maar op basis van deze cijfers mag het duidelijk zijn dat beleggers in de VS de afgelopen kwart eeuw het beste af waren met een doodnormale ETF op de S&P.

Ongetwijfeld waren er individuele actieve fondsen die het over bepaalde periodes beter deden, maar gemiddeld zijn de resultaten duidelijk in het voordeel van de indexfondsen.

Echt verontrustend wordt het als beleggers per ongeluk terechtkomen in een geliquideerd en daarna samengevoegd fonds. In dat geval is er maar een advies mogelijk: zo snel mogelijk afstoten.