Bear markets zijn een noodzakelijk kwaad

Inflatie is vervelend voor consumenten. Toch zijn licht stijgende prijzen nodig omdat anders het marktmechanisme niet goed werkt. Zo is het ook met bear markets, schrijft Larry Swedroe in zijn laatste blog. Ze zijn nodig om beleggers eraan te herinneren dat er risico’s verbonden zijn aan aandelen.

Tijdens bull markets hebben beleggers vaak moeite hun emoties onder controle te houden. Ze worden gierig. Er is een onverzadigbare honger naar meer, waardoor de koersen steeds verder stijgen, terwijl “veilige havens” zoals cash en staatsobligaties opzij worden geschoven.

Het is een proces dat onmogelijk eeuwig door kan gaan. Er komt een moment dat beleggers door bijvoorbeeld een recessie of kredietcrisis met de neus op de feiten worden gedrukt. “In feite zijn bear markets een mechanisme om aandelenvermogen over te hevelen van mensen met een zwakke maag en geen strategie voor de lange termijn, naar mensen met een sterke maag en een goed doordacht beleggingsplan”, zegt Swedroe.

Hier een vertaling van de hele blog:

Risico en verwacht rendement 

"Een van de belangrijkste principes van de moderne beleggingstheorie is dat risico en verwacht rendement met elkaar verbonden zijn. We weten allemaal dat aandelen risicovoller zijn dan staatsobligaties. Hoe korter de looptijd van een staatsobligatie, des te lager het risico. Amerikaans schatkistpapier met een looptijd van een maand wordt vaak gezien als de ultieme low-risk belegging.

Omdat aandelen risicovoller zijn, is de enige reden om erin te beleggen dat ze op termijn meer opleveren. Als aandelen echter altijd, op elk moment, een hoger rendement zouden opleveren dan schatkistpapier zou het geen risico's met zich meebrengen en zou er ook geen risicopremie zijn.

In werkelijkheid heeft de Amerikaanse S&P 500 echter in 26 van de 99 jaren tussen 1926 en 2024 negatieve rendementen behaald. Er waren vier periodes waarin de S&P 500 zelfs met nog grotere verliezen te kampen had dan het verlies van 34% tijdens de coronacrisis tussen 19 februari 2020 en 23 maart 2020.

• Januari 1929-december 1932, een verlies van 64%
• Januari 1973-september 1974, een verlies van 43%
• April 2000-september 2002, een verlies van 44%
• November 2007-februari 2009, een verlies van 51%

Alleen al het feit dat zulke grote verliezen af en toe voorkomen, leidt ertoe dat aandelen een grotere risicopremie hebben dan staatsobligaties. Van 1926 tot 2024 kwamen Amerikaanse aandelen uit op een rendement van 10,2%, wat een risicopremie van 3,3% betekende tegenover kortlopend schatkistpapier.

Als de verliezen tijdens bear markets kleiner waren geweest, zou ook de risicopremie kleiner zijn geweest, wat negatief zou zijn geweest voor toekomstige rendementen.

Met beide benen op de grond

Bear markets zijn een soort reset-knop die wordt ingedrukt als het risiconiveau omhoog gaat. Ze zorgen ervoor dat beleggers weer met beide benen op de grond komen. Ze zijn een noodzakelijk kwaad dat ervoor zorgt dat aandelen ook in de toekomst hogere rendementen opleveren dan schatkistpapier.

Bear markets zijn ook periodes waarin de discipline van beleggers op de proef wordt gesteld. Veel beleggers maken in deze fases helaas de grootste fouten, omdat ze de neiging hebben recente trends zwaarder te laten wegen dan wat er op basis van kansberekening realistisch mogelijk is op lange termijn. 

Tijdens bull markets duiken ze op de winnaars van gisteren, terwijl de verliezers worden gedumpt. Het is alsof beleggers denken dat ze het rendement van gisteren kunnen kopen, terwijl feitelijk niemand weet wat de dag van morgen brengt. Daar zijn verschillende verklaringen voor.

Emoties

De eerste is dat beleggers emotioneel handelen. In bull markets krijgt hebzucht de overhand en worden risico genegeerd. In bear markets krijgen angst en paniek de overhand en kunnen zelfs beleggers met een goed lange-termijnplan de zenuwen krijgen.

De tweede verklaring is dat beleggers overmoedig zijn. Ze denken dat ze verliezen van 20, 30, 40 of 50% wel aan kunnen. Maar het verleden toont aan dat als het puntje bij paaltje komt zelfs de meest rationele beleggers in paniek kunnen raken.

De derde verklaring is dat de meeste beleggers korte bear markets nog wel uithouden, maar met lange bear markets houden slechts de weinigsten rekening. Het resultaat is dat ze meer risico nemen dan goed voor ze is. Wanneer de risico’s dan toch een keer veel groter zijn dan verwacht, worden ze alsnog gedwongen te verkopen.

Sleutels tot succes

Hoe kunnen beleggers zich wapenen? De eerste sleutel tot succes is het maken van een goed doordacht beleggingsplan voor de lange termijn met een reële  inschatting van de risico's. Dat houdt in dat beleggers moeten accepteren dat bear markets onvermijdelijk zijn en dat ze een integraal onderdeel moeten uitmaken van het plan.

Het betekent ook dat beleggers de discipline moeten opbrengen om aan het plan vast te houden. Stel er wordt gekozen voor een 60/40-portefeuille. Dan betekent dit dat de portefeuille regelmatig in evenwicht moet worden gebracht. Dat betekent dat beleggers aandelen moeten kopen in dalende markten en verkopen in stijgende. "Buy low, sell high." 

De tweede sleutel tot succes is dat beleggers hun risicotolerantie niet mogen overschatten. Ze moeten net zoveel risico nemen als ze in een bear market aankunnen. Dat is vaak ook leeftijdsgebonden. Een jong iemand aan het begin van zijn carrière heeft een ander risicoprofiel dan een gepensioneerde die deels leeft van zijn vermogen.

De derde sleutel tot succes is dat beleggers moeten beseffen dat het timen van de markt een slecht idee is. Zelfs grote beleggers als Warren Buffett zeggen dat. Een van zijn bekendste opmerkingen gaat over de wetenschapper Sir Isaac Newton. Een absoluut genie op het gebied van de wis- en natuurkunde, maar een waardeloze belegger. Newton verloor namelijk een gigantisch bedrag tijdens de zogenoemde South Sea Bubble. Hij gaf destijds zelf als verklaring voor zijn falen. “Ik kan de beweging van de sterren berekenen, maar niet de waanzin van mensen.”

Buffett's visie op het timen van de markt wordt misschien nog het best samengevat in de volgende passage uit de jaarlijkse aandeelhoudersbrief van Berkshire Hathaway uit 2004:

“Het Amerikaanse bedrijfsleven heeft de afgelopen 35 jaar geweldige resultaten geboekt. Het zou daarom voor beleggers eigenlijk makkelijk moeten zijn geweest om sappige rendementen te behalen. Ze hoefden alleen maar op een gediversifieerde, goedkope manier mee te liften met Corporate America en ze waren rijkelijk beloond. Maar in plaats daarvan hebben veel beleggers resultaten behaald die variëren van middelmatig tot rampzalig.

Daar zijn drie hoofdoorzaken voor: ten eerste hoge kosten, meestal omdat beleggers overdreven veel handelden of te veel uitgaven aan vermogensbeheer. Ten tweede portefeuillebeslissingen op basis van tips en trends in plaats van een gekwantificeerde evaluatie van bedrijven.  En ten derde vanwege een start-en-stop benadering, gekenmerkt door instappen als de opmars al een tijd gaande is en uitstappen na periodes van stagnatie of daling.

Beleggers moeten onthouden dat emoties en beleggingskosten hun grootste vijanden zijn. En voor degene die toch zo nodig de markt willen verslaan, heb ik als advies: probeer bang te zijn als anderen hebzuchtig zijn en hebzuchtig als anderen bang zijn.”

Eenvoudig, maar niet makkelijk

Buffett noemt beleggen eenvoudig, maar niet makkelijk. Het eenvoudige eraan is dat beleggers gewoon vast moeten houden aan de voorgenomen assetallocatie. Dan kan het bijna niet misgaan. Het moeilijk is dat er menselijke emoties in het spel zijn. In feite zijn bear markets een manier om aandelenvermogens over te hevelen van mensen met een zwakke maag en geen investeringsplan naar mensen met een goeddoordacht plan en een sterke maag.

Moraal van het verhaal

Bear markets zijn dus een noodzakelijk kwaad, omdat ze ervoor zorgen dat de risicopremie voor aandelen niet verloren gaat. Voor jonge beleggers zijn het bovendien geweldige kansen om aandelen te kopen tegen lage prijzen. Oudere beleggers moeten erop voorbereid zijn met een lager risicoprofiel.

De moraal van het verhaal is dat uiteindelijk het belangrijkst is om een beleggingsplan te maken dat goed bij je past en daaraan vast te houden ongeacht wat er om je heen gebeurt."