Goed beleggen is luisteren naar tegengeluid

Een bekend fenomeen in de psychologie is de confirmation bias of het bevestigingsvooroordeel. Het is de neiging van mensen om meer waarde te hechten aan informatie die de eigen ideeën bevestigt.

Gelooft iemand bijvoorbeeld niet in de heilzame werking van coronavaccins, dan zal die persoon in de media genoeg theorieën vinden die dat ondersteunen. Is iemand fan van een bepaalde politieke partij, dan zullen uitspraken en acties van politici uit die partij serieuzer worden genomen dan die van politici uit andere partijen. 

Financieel adviseur Safal Niveshak beschrijft het in zijn persoonlijke blog als "een situatie waarbij de hersenen overuren maken om alles wat er in de realiteit gebeurt zo te draaien dat het past in het eigen wereldbeeld.

Herkenbaar?

De conformation bias vind je overal en bij iedereen en is de laatste jaren waarschijnlijk erger geworden door de sociale media. Beleggers zijn geen uitzondering. Niveshak geeft twee voorbeelden: 

Het lievelingsaandeel: Veel beleggers hebben een aandeel waar ze hoge verwachtingen van hebben. Bij elk positief nieuws over dit bedrijf denken ze “nou misschien moet ik nog wat bijkopen”. Terwijl bij teleurstellende berichten en dalende koersen wordt gedacht “ach, dat is tijdelijk”. Afscheid nemen is heel lastig.

De favoriete influencer: Met de sociale media neemt ook de invloed toe van financiële influencers. Het heeft de laatste jaren al voor hele rare sprongen gezorgd, vooral in de VS met de zogenoemde meme stocks die viraal gaan door influencers op websites als Reddit. Niveshak noemt het het echokamereffect, waarbij bepaalde positieve kenmerken van een aandeel worden herhaald en versterkt door influencers, terwijl de risico's worden gebagatelliseerd.

Wat zijn de kosten?

• Slechte beleggingen worden te lang vastgehouden. Zogenoemde “stop-loss-momenten” worden gemist. Dat kan enorme verliezen opleveren.
• Als iemand enorm gefocust is op één aandeel of sector, dan worden grote kansen elders snel gemist.
• De conformation bias is de perfecte voedingsbodem voor zelfoverschatting. Beleggers gaan ongegrond denken dat ze goed in staat zijn de beste aandelen te selecteren.

Naast de financiële schade kan dit ook voor mentale problemen zorgen, tot existentiële angsten aan toe als het slecht gaat met de portefeuille.

Wat valt ertegen te doen?

• Dwing jezelf altijd de andere kant van de zaak te zien, liefst met hulp van andere mensen die een tegengestelde mening hebben. Als je bullish bent op een aandeel, lees dan de bear case. Dat is vervelend, maar het helpt objectief te kijken.
• Werk met vaste beoordelingscriteria en -momenten die beschermen tegen het nemen van emotionele beslissingen.
• Focus op harde data: Houd je aan cijfers zoals de ontwikkeling van de winst, omzet en cashflow in plaats van te vertrouwen op meningen en onderbuikgevoelens.
• Zorg voor diversificatie: Door beleggingen te spreiden over verschillende aandelen en sectoren wordt voorkomen dat "alle eieren in één mandje worden gelelgd" en dat je teveel gehecht raakt aan één aandeel.
• Houd een dagboek bij waarin staat wanneer en waarom je een bepaald aandeel hebt gekocht. Als dat met enige regelmaat wordt teruggelezen, kan dat bewust maken van fouten, die iedereen maakt, zelfs de beste beleggers. Het is cruciaal om die te vinden en van koers te veranderen.