Brics hebben geen alternatief voor de dollar

De Brics-landen zouden maar al te graag onafhankelijk zijn van de Amerikaanse dollar. Maar hoe waarschijnlijk is het dat ze hierin slagen? De Chileense oud-minister van financiën Andrés Velasco acht de kans miniem, in ieder geval de komende jaren.

De twee belangrijkste barrières zijn de ongelijke onderlinge handel en het feit dat valuta als de real uit Brazilië, roebel uit Rusland of roepie uit India onbetrouwbaar zijn als veilige haven. Dat schrijft Velasco in een opiniestuk voor Project Syndicate.

Negen landen 

Aanvankelijk bestond de Brics-groep uit vijf landen: Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika. Daar zijn bijgekomen Egypte, Ethiopië, Iran, en de Verenigde Arabische Emiraten. Andere (meer democratische) landen als Mexico, Nigeria en Indonesië hebben vooralsnog geen uitnodiging ontvangen.

Wat de Brics-landen gemeen hebben, is dat ze het niet zo hebben op de dominante rol van de VS in de wereld. Ze zien zichzelf als de representanten bij uitstek van het globale Zuiden (emerging markets en ontwikkelingslanden). Hun wens voor een dollaralternatief is verder gegroeid sinds de inval van Rusland in de Oekraïne en het bevriezen van Russische buitenlandse tegoeden.

Ongelijke handel

Een van de meest actieve supporters voor een dollaralternatief is de Braziliaanse president Luiz Inácio Lula da Silva die vorig jaar tijdens een speech in Shanghai prijsgaf dat hij er zelfs slapeloze nachten van heeft.

Het is echter een dilemma dat moeilijk op te lossen is. Dat komt in de eerste plaats door de ongelijke handel. Als de Brics-landen onderling een mooi uitgewogen handelsbalans zouden hebben, zou het best mogelijk zijn om handelstransacties te laten plaatsvinden in roepies, rands of Ethiopische birrs. Maar dat is niet zo.

Brazilië met zijn grote handelsoverschotten zou dan bijvoorbeeld moeten accepteren dat ze flinke hoeveelheden roepies op de balans krijgen. Maar dat willen de Brazilianen niet.

Geen stabiele waarde

Het punt is dat ze met die roepies geen handel kunnen drijven met andere landen buiten de Brics. Ze moeten ze dus toch weer omzetten naar dollars, wat gepaard gaat met risico's.

Daar komt bij dat dollars en dollarobligaties gelden als stabiele en veilige waarde. Die kun je ook jaren op de balans hebben staan zonder dat ze minder waard worden. Roepies, renminbi's, rands of roebels hebben die roep niet.

Digitale munt dan?

Eén mogelijke oplossing die tijdens de laatste Brics-top in Kazan (Rusland) werd besproken, is het invoeren van een digitale Brics-munt. Maar daarmee is het probleem van de wederzijdse handelsoverschotten en -tekorten volgens Velasco niet opgelost.

Dollarreserves dominant

Het centrale probleem is dat 60% van de internationale reserves in dollars worden gehouden. Dat is moeilijk te doorbreken. China heeft bijvoorbeeld wel de ambitie, maar verder dan 2,6% zijn ze met de renminbi nooit gekomen. Het meest in de buurt komt nog de euro met een aandeel in de reserves van ongeveer 20%.

Dat wil niet zeggen dat het onmogelijk is om de dollar van de troon te stoten als dé reservavaluta van de wereld. Maar dan moet de VS wel economisch zwakker worden en/of Donald Trump zich zo isolationistisch opstellen dat de rol van de dollar automatisch afkalft.

Maar zover zijn we nog lang niet. De centrale banken van China, India, Iran, Turkije en andere landen hebben weliswaar gewerkt aan een kleinere afhankelijkheid van de dollar. Maar ze doen dat niet met elkaars munten, maar met goud.