El-Erian: "De Duitse economie komt er wel bovenop"

Allianz-adviseur Mohamed El-Erian vergelijkt in het interview met de zakenkrant Handelsblatt net als veel andere analisten het Duitsland van nu met dat van rondom de eeuwwisseling toen het de bijnaam had van "de zieke man van Europa”. Maar hij zou de laatste zijn om Duitsland te onderschatten. Het heeft eerder laten zien dat het daadkrachtig kan optreden als de nood aan de man is.

Dat was ook zo aan het begin van de eeuw, toen de regering onder Gerhard Schröder met een reeks serieuze hervormingen kwam. Deze Agenda 2010 - die door de regering-Merkel werd overgenomen - bracht verrassend snel succes, en toen de kredietcrisis uitbrak in 2007 was Duitsland alweer de sterkste Europese economie. 

Moe

Maar de groeimotor is volgens El-Erian nu uitgeput. De laatste 10-15 jaar zijn er amper nog hervormingen geweest. Door de oorlog in Oekraïne is daar de energiecrisis nog bijgekomen. "Duitsland zit daardoor helemaal vast, wat niet alleen voor hun een probleem is, maar voor heel Europa.”

Duitsland is volgens El-Erian te veel gericht op globalisering en oude industrieën. “Dat is de verkeerde focus in de deglobaliserende wereld waarin we nu leven. Duitsland moet zich omvormen tot een economie van morgen - weg van de zware industrie, richting nieuwe technologieën. Het land moet zijn afhankelijkheid van de rest van de wereld verminderen en zich meer richten op de Europese markt met zijn enorme potentieel.”

Gary Lineker

El-Erian twijfelt er niet aan dat dit de Duitsers gaat lukken. Hij wijst op een klassieke voetbaluitspraak van Gary Lineker: "Voetbal is een eenvoudig spel: 22 spelers jagen 90 minuten lang op een bal en aan het eind winnen de Duitsers.”

Zo zal het dit keer ook zijn. "Duitsland moet hard vechten en zichzelf herstructureren. Er is geen keuze. Maar op de lange termijn heb ik er alle vertrouwen in dat ze slagen.”

Begrotingstekort

Een van de zaken die absoluut op de schop moet, is volgens El-Erian de zogenoemde Schuldenbremse, die de Duitse overheid bijna verbiedt om begrotingstekorten te hebben. Dat slaat volgens El-Erian nergens op. “Waarom zou je als overheid je eigen financiële vrijheid beperken?”

Meer investeringen

El-Erian is er een groot voorstander van dat Duitsland - net als de VS - meer geld uittrekt voor noodzakelijke investeringen. Hij vindt daarbij medestanders in de consultants Fabian Billing van McKinsey, Michael Brigl van de Boston Consulting Group en Stefan Schaible van Roland Berger.

Zij hebben in een Handelsblatt-special (Der Zukunftsplan) een hoofdstuk geschreven dat herinneringen oproept aan de Schröder-hervormingen. 

Agenda 2035

De drie adviseurs hebben een hele waslijst aan maatregelen uitgedacht die samen een "Agenda 2035" vormen. Een aantal zaken zijn onomstreden, zoals meer investeringen in onderwijs, AI, infrastructuur en minder bureaucratie. Andere zijn duidelijk controversiëler.

Wat te denken van het voorstel om meer tempo te maken bij het omschakelen op elektrische auto’s. Als het aan de auteurs ligt, moeten in 2030 alle verkochte auto’s en kleinere vrachtwagens elektrisch zijn. Vrachtwagens, schepen en vliegtuigen zouden bovendien op groene brandstoffen moeten kunnen rijden, varen en vliegen.

Weg met de schuldenrem

De drie adviseurs zijn net als El-Erian voor het hervormen van de Schuldenbremse. Ze vinden dat bepaalde investeringen in de toekomst buiten beschouwing zouden moeten worden gelaten. Ze zouden net als bij bedrijven als afschrijvingen moeten worden behandeld. 

De overheid zou zich bij zijn investeringen op vier kerngebieden moeten concentreren: infrastructuur, innovatie, defensie en onderwijs. Voor de rest moet de particuliere sector gemotiveerd worden te investeren.

Mobiliseer institutionele beleggers

Daarbij spelen institutionele beleggers zoals pensioenfondsen een belangrijke rol. Die moeten volgens de auteurs meer speelruimte krijgen om te investeren in durfkapitaal, private equity en startups. Op die manier wordt de financieringskloof met de VS in ieder geval deels gedicht.

Volgens de Agenda 2035 zijn de kernindustrieën die moeten worden veiliggesteld en uitgebreid: de machinebouw, autosector, chemie, farmacie, ICT en metaal en elektro.

Daarnaast zijn er een aantal veelbelovende toekomsttechnologieën voor Duitsland waaronder: windenergie, netwerktechnologie, warmtepompen, warmteopwekking uit groene stroom, waterstof, industriële AI-toepassingen, robotica en gezondheidstechnologieën.

Bij de toeleveringsketens moet Duitsland volgens de auteurs minder afhankelijk worden van probleemlanden als rusland en China. Dat kan onder andere door meer Duitse en Europese mijnbouw en recycling.

Het hele "Toekomstplan" van Handelsblatt is hier te vinden: https://www.handelsblatt.com/politik/deutschland/zum-download-der-zukunftsplan/30027984.html