Riemen vast op de obligatiemarkt

De obligatiemarkt roept momenteel herinneringen op aan de tijd van voor de kredietcrisis. De Amerikaanse rente op een tienjarige staatslening tikte in oktober met 5% bijvoorbeeld het hoogste niveau aan sinds 2007. De Italiaanse lange rente blijft daar niet ver bij achter, en ligt met 4,75% ver boven het niveau in Duitsland (2,8%), wat duidt op financiële stress en zorgen over de houdbaarheid van de hoge staatsschuld.

In het algemeen wordt de kapitaalmarktrente volgens Allianz Research opgedreven door het gevoel in de markten dat centrale banken de rente voor langere tijd hoog zullen moeten houden om de inflatie in toom te houden. De Duitse verzekeraar schrijft dat in het rapport Fasten your Bond Belts.

Rente- en inflatieverwachting

De markt verwacht bijvoorbeeld dat de ECB-rente in 2026 nog altijd tussen 2,7% en 3,1% ligt. Dat is weliswaar ruim onder het huidige niveau van 4%, maar een stuk hoger dan een paar maanden geleden. In de VS is het beeld gelijk. Daar wordt uitgegaan van 4,2% voor eind 2026, terwijl dat in september 3,5% was. 

Dit soort hoge renteverwachtingen heeft gezorgd voor een sell-off van langlopende obligaties.

Oorzaken

De oorzaken voor de higher-for-longer rentescenario's zijn niet overal gelijk. In de VS heeft het veel te maken met verrassend sterke economische data. De Eurozone heeft een zwakkere economie, maar wordt wel mee omlaag getrokken door de VS. De inflatie blijft bovendien sticky.

Wat de stemming verder drukt in zowel Europa als de VS is een zorgwekkend vraag-en-aanbod plaatje bij staatsobligaties. De Amerikanen brengen elke maand het ongelofelijke bedrag van 300 miljard dollar aan nieuwe schuldbewijzen in omloop. Netto komt dat neer op 100 miljard dollar waar nu een stuk hogere rente over betaald moet worden dan de laatste jaren gebruikelijk. Dat roept vragen op over de houdbaarheid van de hoge begrotingstekorten in de VS.

In de Eurozone gaat het om individuele lidstaten zoals Italië met een schuldratio van 140%. Vandaar ook de grote verschillen in rente binnen de Eurozone. Zo ligt in Duitsland de rente met 2,8% amper boven het inflatieniveau, terwijl de reële rente in Italië al ver boven 0 ligt, wat duidt op onzekerheid.

Besmettingsgevaar

De hoge rente is niet alleen een zorg voor overheden. De les van de kredietcrisis van 2007-2009 was dat het hele financiële systeem aan het wankelen kan worden gebracht, van banken en verzekeraars tot de Europese periferie en emerging markets. 

Als dat gebeurt dan slaat het slechte sentiment voor staatsobligaties snel over naar de aandelenmarkt en high yield obligatiemarkt. Vooralsnog is daar echter geen sprake van met de Amerikaanse volatiliteitsindex VIX op een relatief laag niveau. De vraag naar Italiaans schuldpapier is ook nog redelijk goed.

CO2

Spannend in de Eurozone wordt verder de ontwikkeling van het zogenoemde Carbon Border Adjustment Mechanism, waarbij buitenlandse bedrijven die veel CO2 uitstoten bij hun productie aan de grens worden belast om de concurrentiepositie van Europa te beschermen.

Het mechanisme draait eerst op proef voor het in 2026 daadwerkelijk van kracht wordt. Het zal aanvankelijk gaan om een kleine belasting. Pas in 2032 wordt het CBAM volledig van kracht. Het effect op de prijzen valt volgens Allianz nog moeilijk in te schatten.