Water: het vergeten front van de klimaatcrisis

“Voor veel beleggers gaat het klimaatdebat niet veel verder dan de energietransitie. Meer windturbines, zonnepanelen en baterijen moeten helpen de opwarming van de aarde te stoppen. Het is concreet, schaalbaar en goed te vatten in excelsheets.

Het meeste klimaatgeld stroomt dan ook naar mitigatie. Adaptatie – het aanpassen aan de fysieke veranderingen door de opwarming van de aarde – blijft het stiefkind van de discussie. Niet meer dan vijf procent van het klimaatgeld gaat naar adaptatie.

Daarbinnen krijgt water op zijn beurt een bijrol. Maar water vormt basis van onze economie. Dat valt pas op als het misgaat: wanneer rivieren buiten hun oevers treden, wanneer productieprocessen worden stilgelegd door droogte, of wanneer drinkwaterbedrijven waarschuwen dat bronnen opdrogen.

Michael Lewis

Moeilijk onderwerp

Het is alarmerend hoe weinig beleggers met het thema water uit de voeten kunnen. Zodra het ter sprake komt, ontstaat er terughoudendheid. Water is voor hen te geografisch, te verweven met publieke infrastructuur, te lastig te prijzen. Toch vormt het de kern van vrijwel alle fysieke klimaatrisico’s: te veel, te weinig of te vuil water.

"Het is alarmerend hoe weinig beleggers met het thema water uit de voeten kunnen"

Nederland kent dit spanningsveld als geen ander. Leven onder zeeniveau vereist systemen, afspraken en technologie die elders vaak ontbreken. De Deltawerken worden wereldwijd aangehaald, maar buiten Europa is de waterinfrastructuur in veel regio’s verouderd of simpelweg onderontwikkeld. De investeringen blijven achter, ondanks toenemende risico’s.

De informatievoorziening in het bedrijfsleven is al niet veel beter. Slechts een klein deel van de grote beursgenoteerde ondernemingen rapporteert inzichtelijk over waterverbruik, laat staan over watervervuiling of afhankelijkheid van grondwater. Terwijl juist deze indicatoren bepalen of een bedrijf in de toekomst kan blijven produceren.

Beprijzing komt eraan

Internationale productieketens versterken de kwetsbaarheid: een Nederlandse retailer kan afhankelijk zijn van waterintensieve productie in gebieden waar droogte structureel wordt. Een chipfabrikant kan niet functioneren zonder stabiele watertoevoer voor koeling en reiniging. Waterstress is altijd meer dan een lokaal probleem.

Ook het ontbreken van een realistische prijs voor water is een risico. Zodra de werkelijke kosten – schaarste, zuivering, ecologische druk – in de prijs worden verwerkt, wordt duidelijk hoe kwetsbaar bepaalde bedrijfsmodellen zijn. Dan denk ik bijvoorbeeld aan vleesproducenten, kledingbedrijven en drankfabrikanten. Alle zullen hun marges zien verdampen zodra water schaarser, duurder of strenger gereguleerd wordt. Deze realiteit komt eraan, ongeacht of de markt er klaar voor is.

Anders denken

Toch zie ik ook positieve beweging. Multilaterale banken zoals de EIB experimenteren met blended finance voor waterprojecten. Start-ups en scale-ups in Europa – vooral in Duitsland – ontwikkelen technologieën voor watermonitoring, lekdetectie, circulaire waterstromen en industriële efficiëntie. Dit is een industrie in wording.

Maar om de waterrisico’s te verminderen, moet er iets veranderen in ons denken. We moeten ophouden water te zien als vanzelfsprekende achtergrondvoorwaarde. Dat is het niet langer. Beleggers die dit niet inzien, onderschatten een van de grootste structurele risico’s van deze eeuw.

De energietransitie mag dan in het middelpunt van de belangstelling staan, maar water bepaalt of de wereldeconomie blijft drijven. Letterlijk.”