Shutdown VS plaatst de Fed in een lastige positie

Het wordt bijna een pub quizvraag: hoe vaak is de Amerikaanse overheid sinds 2015 tijdelijk op slot gegaan? Het juiste antwoord is sinds kort '2 keer’.  Democraten en Republikeinen in het Amerikaanse parlement konden het niet eens worden over de begroting voor 2026.

Waar dat in andere landen betekent dat de oude begroting als het ware gecontinueerd wordt, zonder aanpassingen, werkt het in de VS net iets anders. Geen deal over de begroting betekent namelijk geen geld om uit te geven. Dat geldt ook voor de salarissen van de Amerikaanse ambtenaren. Die worden vervolgens tijdelijk naar huis gestuurd, in afwachting van een akkoord, waarna ze terugkeren op hun posten. 

Wat de precieze gevolgen zullen zijn, is ongewis omdat dat afhangt van bijvoorbeeld hoe lang de sluiting zal duren. Ook de opstelling van het Witte Huis doet ertoe. Zo zijn de afgelopen dagen geluiden te horen geweest dat de ministeries gebruik moeten maken van de shutdown om veel ambtenaren niet tijdelijk naar huis te sturen, maar te ontslaan. 

Geen arbeidsmarktrapport

Op de korte termijn zijn de gevolgen meteen zichtbaar. Vandaag is het vrijdag, een dag die velen wel kunnen waarderen omdat die dag de komst van het weekend aankondigt. Voor beleggers, analisten en economen is de eerste vrijdag van de maand net iets meer bijzonder omdat het maandelijkse arbeidsmarktrapport in de VS de burelen van het Amerikaanse bureau voor de statistiek verlaat. En dat gebeurt deze week niet. 

Op de website ervan kunnen we lezen dat door de shutdown van de Amerikaanse overheid de website tot nader orde niet wordt bijgewerkt. Dat betekent dat de Fed verstoken blijft van een zeer belangrijk stuk van de puzzel in aanloop naar de rentevergadering eind deze maand. De stand van zaken op de arbeidsmarkt biedt een inkijkje in hoe de gehele Amerikaanse economie het doet. Zonder dit soort gegevens moet het rentecomité van de bank eind oktober een rentebesluit nemen op basis van onvolledige en ontbrekende informatie.

Als de shutdown aanhoudt de komende weken, zullen overigens nog meer cijfers voorlopig in de la blijven, zoals cijfers over economische groei en inflatie. 

Te hoge inflatie

De geldontwaarding in de VS ligt nog steeds aan de hoge kant, getuige de recent gepubliceerde PCE-inflatiecijfers. Die index wijkt iets af van de bekendere CPI-inflatie en is de favoriete inflatiemaatstaf van de centrale bank in Washington. Daaruit bleek dat de inflatie op jaarbasis nog steeds dichter bij 3 dan 2% zit. 

Wat de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt betreft: er is wel het maandelijkse rapport erover van het loonstrokenverwerker ADP gepubliceerd. Het blijkt dat de Amerikaanse economie in september 32.000 banen heeft verloren. En bij nader inzien was dat in augustus ook al het geval: niet het eerder gemelde aantal van 54.000 nieuwe banen in die maand blijkt juist te zijn, maar zijn er per saldo 3.000 banen verdwenen. 

Het probleem met de cijfers van ADP is dat die betrekking hebben op de private sector alleen (in de maandelijkse cijfers van het statistisch bureau zitten ook de banen bij de overheid opgenomen) en dan alleen op dat deel van de private sector dat klant is van ADP. Het gaat dan om de loonstroken van circa 25 miljoen Amerikanen. Een groot aantal maar in totaal werken er in de VS wel meer dan 163 miljoen mensen. 

Stoere taal

Wat uit het rapport van het ADP blijkt, is wel dat het het beeld van een aanmerkelijk minder goed draaiende arbeidsmarkt in de VS bevestigt.  Wanneer het rentecomité van de Fed eind oktober gaat beraadslagen over de rente, zal het dus te maken hebben met een verslechterde situatie van de Amerikaanse economie, met tegelijkertijd te hoge inflatie. 

Jerome Powell, voorzitter van de Fed, heeft in een niet zo ver verleden herhaaldelijk aangegeven dat de bank in zo’n geval vooral op de inflatie moet letten omdat een gezonde, behoorlijk groeiende economie zonder prijsstabiliteit haast onmogelijk is. Maar dat was toen spagaat van economische wind tegen en inflatoire wind in de rug in de VS een theoretisch concept leek.

Inmiddels is het echter de werkelijkheid en, zoals zo vaak in het verleden, zien we dat er weinig overblijft van stoere taal van de centrale bankiers ten aanzien van inflatiebestrijding. 

Minder haviken

De laatste tijd hoorden we bijvoorbeeld van de Fed dat de bank meer focus zal hebben voor de arbeidsmarkt, hetgeen inhoudt zij mínder aandacht zullen hebben voor de inflatiebestrijding. Dat wijst heel sterk in de richting dat de bank de rente eind oktober weer zal verlagen.

Als dat gebeurt, dan zal het betekenen dat de herfst van 2025 niet alleen de bladeren van de bomen waaien, maar ook de haviksveren van de Amerikaanse centrale bankiers afvallen. Beleggers kunnen een renteverlaging eind deze maand dan ook gaan zien als de definitieve bevestiging dat als het puntje bij paaltje komt, de Fed eerder de inflatie meer ruimte zal geven om te stijgen dan de werkloosheid.

Ofwel: de kans op een te hoge inflatie in de toekomst lijkt hoog te zijn.