Dip duurzame energie is tijdelijk

Het sentiment rond groene energie en klimaatbeleid is er de laatste jaren niet beter op geworden. Vooral het prijsopdrijvende effect heeft bij veel burgers kwaad bloed gezet. Maar er zijn meer negatieve factoren. Denk aan het wereldwijd opkomende populisme, de concurrentie van goedkope olie en gas, de relatief lage rendementen op groene beleggingen en het feit dat veel groene stroom waardeloos is omdat het elektriciteitsnet er niet op berekend is.

Dat heeft het vertrouwen in een efficiënte en eerlijke energietransitie geschaad. Toch is Maria Elena Drew, hoofd onderzoek Responsible Investing bij T. Rowe Price, niet zo pessimistisch over de groene revolutie.

Ze zal niet ontkennen dat duurzame energie in een moeilijke fase zit. Maar dat hoort bij een cyclische industrie. Wat vaak onderbelicht blijft, zijn de economische en strategische voordelen op de lange termijn.

• Ten eerste gaat de energietransitie gepaard met veel technologische innovaties die de economische groei pas op termijn een boost geven. Dat is ook de reden dat veel bedrijven zich keurig houden aan hun beloftes om hun CO2-uitstoot terug te dringen. Zij zien die voordelen ook.
• Ten tweede is groene energie op lange termijn gewoon nodig om aan de vraag te voldoen. Vooral in landen met weinig fossiele brandstoffen zoals China en de EU snijdt het mes aan twee kanten. Groene energie is dé manier om aan een stijgende vraag te voldoen, zonder daarbij extreem afhankelijk te worden van het buitenland.
• Ten slotte is het weliswaar frustrerend dat het doel van maximaal 1,5 graad Celsius aardopwarming niet wordt gehaald, maar dat doet niks af aan het feit dat de klimaatkosten bij 2 graden of meer, alleen maar groter worden. De CO2-uitstoot moet dus omlaag, hoe je het ook wendt of keert.

Waar staan we nu?

Dat is een typische “glas-halfvol-glas-halfleeg” vraag. De energietransitie loopt als een trein als je kijkt naar de stijging van duurzame energiebronnen. De kosten van met name zonne-energie kelderen en er zijn sinds 1990 enorme sprongen gemaakt bij de energie-efficiëntie. 

Daar staat tegenover dat er te weinig capaciteit op het elektriciteitsnet is om al die groene stroom door te geven aan consumenten. Dat geldt voornamelijk als de wind hard waait, of de zon hel schijnt. Voor die periodes zijn er onvoldoende mogelijkheden om stroom op te slaan, bijvoorbeeld in de vorm van waterstof.

Ondertussen groeit de vraag naar energie zoals gezegd nog altijd sterk, vooral in opkomende markten als China en India. Het gevolg is dat de consumptie van groene energie weliswaar stijgt, maar per saldo zorgt dat niet voor een afname van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen.

Catastrofaal

In 2024 werd bijvoorbeeld meer dan driekwart van de wereldwijde groei van de elektriciteitsvraag afgedekt door CO2-vrije bronnen - zonne-energie (40%), windenergie (16%), waterkracht (16%), kernenergie (6%) en andere duurzame energiebronnen (2%). En toch steeg de consumptie van fossiele brandstoffen.

Een van de grote risico’s volgens Drew is dat het glas-halfleeg-sentiment de overhand krijgt en investeringen in groene energie een tik krijgen. Dat zou catastrofaal zijn en jammer, want we zijn volgens haar niet ver verwijderd van het moment dat bedrijven en consumenten gaan profiteren van dalende groene stroomprijzen, in plaats stijgende, zoals de laatste jaren.

Dat is catastrofaal omdat minder investeringen in groene energie zou betekenen dat de opwarming van de aarde doorgaat. Wetenschappers verwachten dat de kosten van natuurrampen dan exponentieel toenemen.

Teveel economische argumenten

Drew maakt zich echter niet al te grote zorgen dat de energietransitie doodbloedt. Daarvoor zijn de economische argumenten voor groene energie te groot. “De komende 10 jaar verwachten we dat de energietransitie een volgende fase ingaat, gedreven door financieel gunstige zonne-energie, elektrische voertuigen (EV's) en warmtepompen.” 

Drew denkt bovendien dat we ons op een keerpunt bevinden, waarbij de economische voordelen belangrijker worden dan politieke steun. Dat zou net op tijd zijn gezien de negatieve houding van landen als de VS, waar Donald Trump zijn haat tegen groene energie niet onder stoelen of banken steekt.

Drew ziet de komende jaren mede daardoor ook grote verschillen ontstaan tussen regio’s, omdat de belangen anders zijn. China en de EU hebben bijvoorbeeld relatief weinig eigen fossiele brandstoffen, de VS juist veel. Het is daarom vanuit een geopolitiek en economisch standpunt logisch dat Europa en China vasthouden aan de energietransitie, terwijl de VS wat meer overtuigingskracht nodig heeft.