Illiquide beleggingen brengen Amerikaanse universiteitsfondsen in geldnood

Institutionele beleggers hebben de laatste jaren grof geld geïnvesteerd in allerlei illiquide beleggingen zoals hedgefondsen, private capital, durfkapitaal en vastgoed. Voor Amerikaanse onderwijsinstellingen dreigt dat een groot probleem te worden nu Donald Trump de geldkraan dichtdraait. 

Arm zijn de universiteiten en colleges niet. Ze beschikken bijna allemaal over grote beleggingsfondsen (endowments) met vele miljarden onder beheer. De top-4 (Harvard, Yale, Stanford en Princeton) hadden in 2024 samen alleen al een beheerd vermogen van ongeveer 165 miljard dollar.

Het vervelende is alleen dat ze er moeilijk bij kunnen. Volgens The Wall Street Journal is de situatie vergelijkbaar met de kredietcrisis van 2008-2009 toen de university endowments gedwongen waren om beleggingen te verkopen tegen ramsjprijzen omdat ze cash nodig hadden.

Ze beginnen nu wederom op zwart zaad te zitten en moeten om de kasvoorraden aan te vullen grote leningen afsluiten, bezuinigen op personeel en private equity met korting verkopen. En dat tijdens een van de grootste bullmarkten ooit. Nu kunnen ze de paar aandelen en obligaties die ze nog hebben goed verkopen, maar wat als de beurs gaat dalen? Dan dreigen hele zware verliezen op hun beleggingsportefeuilles. "De normaalgesproken zo slimme universiteiten zijn veel dommer dan je zou mogen verwachten."

Hier een vertaling van het hele artikel van The Wall Street Journal getiteld The Ivy League Keeps Failing This Basic Investing Test.

Kredietcrisis

“Tijdens de kredietcrisis van 2008-2009 hadden veel institutionele beleggers een dringende behoefte aan contant geld omdat ze teveel kapitaal gestoken hadden in activa die niet op de beurs verhandeld konden worden. Nu hebben ze dezelfde fout opnieuw gemaakt.

In de afgelopen 20 jaar heeft geen enkele groep beleggers zo gretig geïnvesteerd in zogenoemde “alternatieve beleggingen” als de fondsen van grote Amerikaanse hogescholen en universiteiten. In hun haast om het enorme succes te herhalen van de in 2021 overleden David Swensen - oud-hoofd van het endowment-fonds van Yale University - verkochten ze voor tientallen miljarden dollars aan aandelen en obligaties en staken dat geld in hedgefondsen, private equity, durfkapitaal en andere beleggingen die niet openbaar worden verhandeld.

Het gevolg is dat hun portefeuilles ver verwijderd zijn van een klassieke modelverhouding van 60% aandelen en 40% obligaties. Volgens de National Association of College and University Business Officers hadden de grotere universiteitsfondsen - met tenminste 5 miljard dollar aan beheerd vermogen - in het boekjaar 2024 gemiddeld voor slechts 2% aan contanten, 6% obligaties, 8% Amerikaanse aandelen en 16% buitenlandse aandelen.

Dat betekent dat twee derde van hun totale bezit bestond uit alternatives die slechts met grote moeite kunnen worden omgezet in cash.

Paniek in de tent

Met dat in het achterhoofd valt de paniek goed te begrijpen bij elite-instellingen als Brown, Columbia, Cornell, Harvard, Northwestern toen de regering-Trump dreigde federale subsidies stop te zetten.

De endowment-fondsen beschikken weliswaar over miljarden dollars, maar het zit allemaal zo vast als een huis. De universiteiten zien zich daarom gedwongen te snijden in hun begroting, er is een personeelsstop en ze proberen op alle mogelijke manieren aan geld te komen.

Leningen en discounts

Brown University, met een vermogen van meer dan 7,2 miljard dollar, moest in april 300 miljoen dollar lenen en in juli nog eens 500 miljoen dollar “om de universiteit te beschermen tegen het ergste financiële scenario”, zo meldde de universiteit deze maand.

Northwestern, met een vermogen van 14,3 miljard dollar, leende eerder dit jaar 500 miljoen dollar en Harvard, met zijn gigantische vermogen van 53,2 miljard dollar, haalde in april 750 miljoen dollar op.

Daar moet wel bij worden vermeld dat een fors deel van het beheerd vermogen alleen besteed mag worden voor specifieke doeleinden, zoals onderzoeksprojecten. Maar is dat niet reden te meer om slechts een klein deel van het vermogen in niet-verhandelbare activa te steken? 

Déja vu

Nog triester aan het hele verhaal is dat het een hoog déjà-vu-gehalte heeft. In 2009 schreef ik het volgende: “Uit een recent onderzoek onder college- en universiteitsvoorzitters bleek dat 50% een vacaturestop heeft ingesteld of dat binnenkort zal doen. Bijna 7% verder gaf toe activa te hebben verkocht in een bearmarkt en nog eens 9% was gedwongen geld te lenen tegen hoge rentepercentages.”

De les is zo eenvoudig dat zelfs "Ivy Leaguers" - een term voor de acht meest elitaire universiteiten van de VS - het zouden moeten kunnen begrijpen. In goede tijden denken beleggers niet na over liquiditeit, omdat er voldoende geld in kas is en de behoefte niet urgent. In moeilijke tijden is liquiditeit het enige waar beleggers aan denken omdat cash schaars is en de behoefte daaraan groot. En wat gebeurt er als iemand plotseling dringend geld nodig heeft? “Dan wens ik veel succes met het verkopen van uw alternatieve activa.”

Yale zoekt kopers

Yale, dat decennia geleden de run op alternatives heeft gestart, is naar verluid al meer dan een jaar bezig om voor miljarden dollars aan private-equityfondsen te verkopen. The Wall Street Journal heeft gemeld dat de fondsen naar verwachting voor minder dan hun nominale waarde zullen worden verkocht.

Dit voorjaar is Harvard hetzelfde overkomen. Na maanden van koortsachtig zoeken, werd voor 1 miljard dollar aan private-equityfondsen verkocht met een korting van ongeveer 7% op de nominale waarde.

Let wel: deze hele zoektocht naar cash vindt plaats te midden van een van de grootste bullmarkten uit de geschiedenis. "Stel je voor wat er gebeurt als de financiële markten instorten, zoals in 2008-2009, of als de rente stijgt, zoals in 2022."

In 2007 analyseerde Laurence Siegel, toenmalig onderzoeksdirecteur van het fonds van de Ford Foundation, wat er zou gebeuren als institutionele beleggers, die zich volgepropt hadden met alternatives, plotseling geld nodig zouden hebben. Conclusies, een fonds dat het grootste deel van zijn obligaties had verkocht om de aankoop van private capital te financieren, zou gedwongen zijn alle beursgenoteerde aandelen te verkopen.

In een bearmarkt, zo waarschuwde Siegel, kan een instelling met 50% van haar vermogen in alternatieve beleggingen binnen twee jaar zonder kasmiddelen komen te zitten.

Oost-indisch doof

Niemand luisterde destijds. Binnen enkele maanden na de val van Lehman Brothers leden institutionele beleggers hun grootste verliezen sinds de jaren 70 – en vaak veranderden die papieren verliezen in echte verliezen, doordat ze hun meest liquide activa verkochten in een markt die in paniek was.

Wat de universiteit hadden moeten leren, is dat liquiditeit van onschatbare waarde is en nooit als vanzelfsprekend mag worden beschouwd. Daarom mogen beleggers, klein en groot, ook nooit het grootste deel van hun vermogen in illiquide effecten steken.

Niemand kan immers voorspellen wanneer de beurzen zullen instorten of wanneer overheden ongekende maatregelen nemen, waardoor alternatives tot een molensteen om de nek worden.

Geheugenverlies

Van alle kwalen waar beleggers aan lijden, is geheugenverlies de meest dodelijke. Wat minder dan 20 jaar geleden gebeurde, voelt alsof het in het oude Mesopotamië plaatsvond. Zoals Siegel me deze week vertelde, hebben universiteitsfondsen in plaats van de voor de hand liggende lessen van 2008-2009 in acht te nemen, hun inzet in alternatives "gewoon verdubbeld”.

De normaalgesproken zo slimme universiteiten zijn in dit geval dus veel dommer dan je zou mogen verwachten."