Energietransitie gaat veel te langzaam

De hoeveelheid wind- en zonne-energie groeit als kool. Vorig jaar was er een wereldwijde plus van 16,33%, ofwel 648 TWh, waarmee het totaal uitkwam op 4.623 TWh. De groei was vergelijkbaar met het gemiddelde van de laatste 5 jaar van ongeveer 17% en toch was het bij lange na niet genoeg om het verbruik van fossiele brandstoffen een halt toe te roepen.

De totale vraag naar elektriciteit nam vorig jaar namelijk met 4,3% toe, ofwel 1.293 TWh tot 31.256 TWh. Dat was een bijna twee keer zo grote toename als wat er aan groene energie bijkwam.

Een deel van dat gat kon nog worden opgevuld door kernenergie en waterkracht (samen 272 TWh). Er was een minimale stijging van stroom uit geothermie en biomassa. Maar steenkool (+152 TWh) en aardgas (+192 TWH) groeiden harder. Alleen bij olie zijn er tekenen dat de piek nabij is. Dat komt doordat olie zoveel gebruikt wordt voor benzine en diesel, maar door de opkomst van de elektrische auto in met name China staat die vraag onder druk.

Slecht voor het klimaat

Al met al geen goed nieuws voor de energietransitie en klimaatdoelstellingen, schrijft Gregor Macdonald van Chelverton Asset Management in zijn blog Cold Eye Earth.

Voor het klimaat moet het verbruik van fossiele brandstoffen eigenlijk zo snel mogelijk naar beneden, maar Macdonald ziet dat voorlopig als puur wensdenken. Het heeft volgens hem weinig te maken met de realiteit, omdat de vraag naar stroom ook in de toekomst snel blijft toenemen en het moeilijk wordt de groei van groene stroom te versnellen. 

Voorlopig geen peak production

Hoe de vraag naar stroom zich de komende jaren precies ontwikkelt, weet niemand, maar Macdonald denkt dat een groei van gemiddeld 4% tot 2030 aardig in de buurt komt. Dat is net iets minder dan in 2024. Voor de productie van elektriciteit zou dat betekenen dat deze met ongeveer 1.250 TWh moet stijgen in 2025, 1.300 TWh in 2026, 1.352 TWh in 2027, enzovoort.

Als dan de groei van groene stroom blijft steken rond het niveau van 16-17%, dan is dat onvoldoende om de groeiende vraag naar fossiele brandstoffen af te remmen tot nul. Laat staan dat het productievolume omlaag kan.

Hindernissen

Daar komt bij dat groene stroom momenteel te maken heeft met een aantal serieuze barrières in met name de VS. Zelfs voor de verkiezing van Donald Trump zat de klad erin bij de Amerikaanse energietransitie. Onder Trump is dat proces verder gestagneerd.

Maar ook in andere landen lijkt de energietransitie lager op de agenda te staan dan een paar jaar geleden. Dat is een grote hindernis, want wind- en zonne-energie hebben nog altijd een steuntje in de rug nodig. De meeste wetenschappers gaan er weliswaar vanuit dat groene stroom op den duur veel goedkoper wordt als fossiele brandstoffen, maar dat is nu nog niet zo. 

Een tweede hindernis is dat de elektrificatie van het energieverbruik niet altijd even vlotjes verloopt. Denk bijvoorbeeld aan het overschakelen van koken met aardgas naar stroom, of van brandstofauto’s naar elektrische auto’s. Dat is een ingewikkeld proces dat met horten en stoten gaat, zoals de uitbouw van het elektriciteitsnet en een netwerk van laadpalen.

Daar komt bij dat de natuur niet altijd meehelpt. Er zijn tijden met weinig wind en de zonneschijn. In dat geval heb je reservecapaciteit nodig en die is er nog onvoldoende in de vorm van bijvoorbeeld batterijen of waterstof. Gas- en kolencentrales zijn dan de eenvoudige oplossing.

2030 komt te vroeg

Macdonald komt tot de conclusie dat het vanuit het klimaat wenselijk is dat het verbruik van fossiele brandstoffen zo snel mogelijk daalt, maar in werkelijkheid is dat moment nog ver weg.

Macdonald schrijft het volgende: “Als we uitgaan van een groeipercentage van 4,0% voor de totale elektriciteitproductie en een groeipercentage van 16,8% voor wind- en zonne-energie, dan zal de wereldwijde elektriciteitsproductie tot 2030 met 8.293 TWh toenemen, terwijl de gecombineerde opwekking van wind- en zonne-energie uitkomt op een toename van 7.097 Twh. Als dat klopt, is dat nog niet eens genoeg om in 2030 een piek bij de uitstoot van CO2 te bereiken.” 

Hij voegt eraan toe dat er natuurlijk wonderen kunnen gebeuren, zoals een revolutie bij kernenergie of waterkracht. Alleen het verbruik van ruwe olie heeft zoals gezegd misschien voor 2030 een top bereikt vanwege een afname van het aantal diesel- en benzineauto’s op de weg.

Boodschap

De enige oplossing voor de overheid is om vol door te gaan met het ondersteunen van de groene energietransitie. 

"Om klimaatdoelen te halen is de uitdaging dat er een volgende ronde van stimulerende en ontmoedigende maatregelen nodig is om de volgende fase te bereiken bij de energietransitie. Het vervelende is dat dit voor veel ongemak zal zorgen in de samenleving. Maar daar moeten we doorheen omdat het nu niet snel genoeg gaat met het verlagen van de uitstoot van broeikasgassen"