Geen witte rook uit de Fed-schoorsteen

Waar er eerder deze week wel witte rook in Rome was, was dat in de Amerikaanse stad Washington niet te zien. Althans, als we witte rook uit de Fed-schoorsteen gelijkstellen aan een besluit om de rente te verlagen.

Het rentecomité van de bank hield het leentarief namelijk voor de derde maand op rij onveranderd. De bank heeft te maken met onzekerheid die sinds de vorige vergadering, in maart, nog groter is geworden door Trump's Liberation Day en alles wat zich daarna afgespeeld heeft met onder meer een uitstel van de heffingen.

Het is in die omgeving, waarin er onzekerheid is over de hoogte van de heffingen, moment van invoering, op welke producten die wel of niet van toepassing zullen zijn en de tegenreactie van andere landen, voor de Fed onmogelijk om een plausibele inschatting te maken wat de economische effecten kunnen zijn.

Nog geen nieuwe cijfers

Zolang de bank die inschatting niet kan maken, kan ze ook niet bepalen welk rentepad te bewandelen. Dan blijft er weinig over dan stil te blijven staan totdat er meer duidelijkheid komt.

Meer duidelijkheid is te verwachten in de komende maanden, wanneer in de cijfers over de Amerikaanse arbeidsmarkt, inflatie en economische activiteit de effecten van de aankondigingen sinds 2 april zichtbaar worden.

De cijfers die in de afgelopen weken zijn gepubliceerd, zoals het aantal nieuwe banen, inflatie en economische groei, betroffen alle de periode vóór 2 april en het begin van de handelsoorlog en zeggen daarom heel weinig tot niets over de effecten ervan op de Amerikaanse economie.

Twee maatregelen

Jerome Powell, voorzitter van de Fed, zei dat de bank wel een risico ziet dat de handelsoorlog inflatie en werkloosheid omhoog en economische groei omlaag kan drukken. Dat is een situatie waar de Fed een hele lange tijd niet mee te maken heeft gehad, dat de twee doelstellingen van de bank twee verschillende maatregelen vergen.

Om inflatie te bevechten zou de rente omhoog moeten maar ook te zorgen voor volledige werkgelegenheid, de tweede doelstelling van de bank, zou de rente juist omlaag moeten gaan.

Mocht het zo ver komen, dan zal de bank naar beide doelstellingen kijken om te proberen te bepalen welke het meest afwijkt van het streefpercentage en welke doelstelling de prioriteit zal hebben om vervolgens een rentepad te kiezen. Dat is een zeer moeizame afweging en de Fed hoopt dat dat risico zich niet zal manifesteren.

Veel aankopen

De kans op fouten is dan namelijk vrij hoog. Zolang de onzekerheid aanhoudt, blijft de Fed monetair watertrappelen. De bank kan dat doen omdat, aldus Powell, de economie gezond is, de werkloosheid laag en inflatie acceptabel is. Dat verschaft de bank de ruimte om voorlopig het beleid onveranderd te houden.

Powell noemde de Amerikaanse economie gezond ondanks het feit dat die in het eerste kwartaal is gekrompen. Toch plakte de Fed-voorman die label op de economie omdat dat groeicijfer in zijn optiek verstoord werd door import.

Anticiperend op invoerheffingen, kochten Amerikaanse bedrijven veel spullen die ze later dit jaar van plan waren te kopen in het buitenland, in de eerste maanden van dit jaar in, om zo de extra heffingen te ontlopen. Dat drukte de economische groei in het eerste kwartaal omlaag.

Wind tegen

Dit betekent dat het groeicijfer voor het tweede kwartaal zeer belangrijk zal zijn, omdat die verstoring grotendeels weg zal vallen. Nadat die camouflage verdwijnt, zal het makkelijker zijn in te schatten hoe de onderliggende economie erbij ligt.

De soft indicators, zoals consumentenvertrouwen en vertrouwen in het bedrijfsleven, laten zien dat de wind tegen voor de Amerikaanse economie heviger wordt.

Daar staat tegenover dat er schot zit in het maken van handelsafspraken tussen de VS en enkele belangrijke economische partners, zoals het Verenigd Koninkrijk, de Europese Unie, Japan en China, wat juist de economie wind in de rug kan geven.

Kwestie van tijd

Het is goed voor te stellen dat de Fed de rente ook medio juni, wanneer het rentecomité weer vergadert, onveranderd zal houden en mogelijkerwijs zelfs in juli.

Maar als de economische activiteit komende tijd significant blijkt te vertragen en werkloosheid begint op te lopen, dan zal dat de deur openzetten voor de bank in Washington om de monetaire teugels verder te laten vieren. Op de financiële markten verwachten beleggers die renteverlagingen dit jaar en dat lijkt zeker geen al te optimistische verwachting te zijn.

Tijdens de persconferentie na de laatste vergadering zei Powell, in ene bijzinnetje, dat de bank vorig jaar, toen ze de rente begon te verlagen, wellicht te laat ermee was. Dat kunnen we opvatten als een hint dat hij en de zijnen die fout dit jaar niet zullen herhalen.

De tweede helft van het jaar zou het, afhankelijk van hoe de economie zich de komende tijd ontwikkelt, hard kunnen gaan met de Fed-rente. Nog steeds dus geen witte rook te zien bij de Fed, maar het is een kwestie van tijd voordat dat verandert.