Fed en de ECB gaan elk een andere kant op

Het komt niet vaak voor dat de Fed en de ECB in dezelfde week vergaderen over rente en dat zij in die week niet de meeste aandacht trekken. Deze week was zo’n uitzondering, want China had alle aandacht getrokken met het DeepSeek-nieuws.

Dat hield de gemoederen bezig op de financiële markten. Ondertussen beraadslaagden de centrale bankiers aan beide kanten van de oceaan. Van de andere kant, vanuit Washington, kwam het nieuws dat de rente onveranderd blijft. Op het Europese vasteland gingen de tarieven weer omlaag.

Tot op zekere hoogte verbaast dat niet. De Fed in de VS heeft te maken een economie die een heel goed jaar achter de rug heeft en die flink doorgroeit.  In het laatste kwartaal van 2024 groeide de Amerikaanse economie met 2,3% (op Amerikaanse wijze gerapporteerd, volgens de Europese statistische standaarden zou er sprake zijn van groei van circa 0,6%, dit is belangrijk te melden om zo de groeicijfers in de twee gebieden te kunnen vergelijken).

Neutrale rente

In heel 2024 dikte de economie 2,4% aan, na 2,3% groei in 2023. De groei stoelde vooral op stijgende consumptie van huishoudens, geholpen door de uitgaven van de overheid. Inflatie in de VS ligt nog steeds dichter bij 3% dan 2% en is in december weer licht opgelopen.

De arbeidsmarkt is, aldus de Fed, niet meer oververhit en, belangrijk, in de ogen van de centrale bank geen bron van opwaartse druk op de inflatie. Jerome Powell, voorzitter van de Fed, zei verder ook dat de Fed-rente significant boven de neutrale rente ligt.

Dat is een belangrijke opmerking. Neutrale rente is het renteniveau waarvoor geldt dat de centrale bank de economie afremt noch aanjaagt. Dat niveau is niet te berekenen maar alleen ruw te schatten. Als de Fed dus zegt dat de rente die de bank vaststelt ruimschoots boven dat niveau ligt, dan impliceert dat dat de bank nog ruimte heeft de rente te kortwieken.

Geen haast

Toch gaf de bank aan geen haast te hebben de rente verder te verlagen en deed dat dus ook niet deze week. Dat lijkt twee voornaamste redenen te hebben. De eerste reden is een ongebruikelijk hoge mate van onzekerheid over beleid van de Amerikaanse regering. Neem de dreiging van president Trump om invoertarieven te verhogen.

Het is volstrekt onbekend of dat wel of niet gaat gebeuren, zo ja, wanneer, hoe hoog de tarieven zullen zijn, op welke landen zullen ze worden gericht en hoe die landen zullen reageren daarop. Daar komt onzekerheid over nieuwe regelgeving bij net als onzekerheid over immigratie en deportaties en het begrotingsbeleid.

Ofwel: de Fed is een soort autobestuurder op een kronkelige, onbekende weg, te in het midden van de nacht, te midden van een enorme mist zonder werkende kop- en mistlampen. Het beste wat de Fed kan doen, is even aan de zijkant stilstaan en wachten op gunstigere omstandigheden.

Structureel 2%

De Fed doet precies dat: de bank kijkt het aan en wacht wat er gaat gebeuren om dan te proberen in te schatten wat de effecten op economische groei en inflatie zullen zijn. De tweede reden is dat de bank blijkbaar er minder zeker van is dat de inflatie binnen afzienbare termijn structureel naar 2% per jaar zal zakken.

In de persverklaring na afloop van de rentevergadering viel bijvoorbeeld op dat de zinssnede dat inflatie verder richting het doel komt, weggelaten was. Hoewel Powell dat probeerde te bagatelliseren – zo zei hij dat het weglaten ervan een redactionele reden had; hij zei nog net niet dat er geen plek was voor die paar woorden – is het duidelijk wat de echte reden voor het weglaten is.

En vreemd is het ook niet, met de verwachting dat de economie heel hard zal blijven groeien en plannen van de nieuwe regering. Beide zaken, de aanhoudend hoge economische groei en de plannen van de regering neigen de inflatie eerder omhoog dan omlaag te drukken.

ECB is nog niet klaar

Een dag later meldde de Europese ambtgenoot van Powell, Christine Lagarde, president van de ECB, dat die bank besloot de rente met 25 basispunten te verlagen. Volgens de bank zal de inflatie later dit jaar naar 2% terugvallen en is de economische situatie, ondanks de verwachte lichte groei, niet bepaald goed te noemen.

In het vierde kwartaal van vorig jaar stagneerde de economie van de eurozone (op kwartaalbasis) met een krimp van de Franse en Duitse economie. Daarnaast geldt dat de ECB de rente hoe dan ook wil verlagen. Of het een verspreking was of niet, is niet bekend, maar veelzeggend was dat Lagarde tijdens de persconferentie zei dat het ECB-bestuur geen discussie heeft gevoerd over de vraag of de renteverlaging van deze week gepast was of niet.

Dat ze ook nog aangaf dat het ECB-beleid nog steeds de economie remt (lees, de rente is nog steeds aan de hoge kant) en dat de bank nergens in de buurt is van het geschatte niveau van de neutrale rente voor de eurozone, ondersteunt de conclusie dat de ECB, in tegenstelling tot de Fed, nog lang niet klaar is met het verlagen van de rente.