Riemen vast! Een beursstorm is in aantocht

Ierland en Schotland hadden recent te maken met storm Eowyn, de zwaarste storm in decennia. Ook in Nederland merkten we daar iets van. Zo waren talloze vluchten op Schiphol geannuleerd. Net als Ierland en Schotland, kunnen de financiële markten een zware storm mee gaan maken, met als ground zero Washington. Deze week kan de monetaire barometer al laten zien wat ons te wachten staat, wanneer het rentecomité van de Fed vergadert.

De aanleiding voor turbulentie zal dan niet zozeer zijn dat de bank de rente ongewijzigd zal houden, na drie achtereenvolgende verlagingen sinds september vorig jaar. De rente onveranderd houden is niet meer logisch, aangezien in de afgelopen weken bekend is geworden dat de Amerikaanse inflatie weer stijgt, de arbeidsmarkt er goed bij blijft liggen, en de economie behoorlijk groeit. In die omgeving is er eerder iets voor te zeggen dat de Fed zal hintten op renteverhógingen later dit jaar. Geluiden in die richting zijn al te horen.

Trump op ramkoers met de Fed

Nee, de turbulentie – mogelijkerwijs uitmondend in een storm later – kan komen als gevolg van de recente uitlatingen van de nieuwe Amerikaanse president Donald Trump. Die zei dat de rente in de VS omlaag moet en behoorlijk ook. Volgens Trump weet hij ‘veel beter’ dan de Fed wat voor rentebeleid nodig is. Hij voegde eraan toe dat hij ‘dat zeker beter weet dan diegene die primair de taak hebben rentebesluiten te nemen’.

Trump doelde uiteraard op de Fed-voorzitter Powell. Het is veelzeggend dat hij Powells naam niet wilde uitspreken. Daaruit kunnen we afleiden waar de Fed-topman in aanzien staat bij Trump. Daaruit kunnen we afleiden dat een stevige ruzie te verwachten is als de Fed de rente voorlopig onveranderd houdt, laat staan als de bank begint te hinten op mogelijke renteverhogingen.

Toen Fed-voorzitter Burns wel luisterde

Trump gaf ook aan Fed-voorzitter Jerome Powell ‘op het juiste moment te spreken’. Dat moment kan redelijk snel komen en zou voor heel wat nervositeit op de financiële markten kunnen zorgen omdat het de duidelijkste, openlijke aanval op de Fed zou zijn sinds de jaren zeventig. Toen zette de toenmalige president Richard Nixon de Fed-voorzitter Arthur Burns onder druk om de rente te verlagen ondanks te hoge inflatie.

Burns gaf toe. Het gevolg was verdubbeling van de inflatie in dat decennium en uiteindelijk de noodzaak voor zijn opvolger, Paul Volcker, om de rente naar ruim 20 procent op te trekken om zo de inflatie te breken. De Amerikaanse economie beleefde een diepe recessie en Burns wordt sindsdien beschouwd als de slechtste voorzitter die de Fed ooit heeft gehad.

Wanneer Powell aanstaande woensdagavond Nederlandse tijd plaats neemt achter het spreekgestoelte in de perszaal van de Fed, zal het vooral van belang zijn wat hij over het bovenstaande zal zeggen. In de persverklaring die voorafgaand aan de persconferentie beschikbaar komt, moeten we vooral kijken of er een zin(snede) te vinden zal zijn die erop hint dat renteverhogingen weer tot de mogelijkheden behoren.

Renteverhogingen Bank of Japan voedt storm 

Over renteverhogingen gesproken: de Japanse centrale bank deed dat vorige week vrijdag. De economie en inflatie ontwikkelen zich zoals de bank had verwacht. Als dat zo blijft doorgaan, komen er meer renteverhogingen aan, aldus de Japanse monetaire samoerai. Dat kan ook schokgolven op de financiële markten wereldwijd veroorzaken omdat het door de stijgende rentes voor Japanse institutionele beleggers met de dag aantrekkelijker wordt in eigen land te beleggen dan elders.

Aangezien die instellingen in loop der decennia enorme bedragen geïnvesteerd hebben in onder meer de VS en Europa, zou dat niet zonder voelbare gevolgen blijven. Zo bleek onlangs dat Japanse beleggers staatsobligaties van eurolanden van de hand doen. Dat de politieke onzekerheid in onder meer Frankrijk en Duitsland groot is, is een belangrijke reden maar dat eigen thuisland aantrekkelijk wordt als beleggingsbestemming zal ongetwijfeld ook meespelen.

Meer centrale banken aan zet 

Wat wellicht ook meespeelt, is dat het duidelijk is dat de ECB, ondanks de te hoge en weer stijgende inflatie (in december kwam de geldontwaarding hoger uit dan in november) de rente gewoon weer zal verlagen. De bank zal de recente stijging van de inflatie tijdens de persconferentie ongetwijfeld bagatelliseren en herhalen dat ze de geldontwaarding op termijn naar 2 procent per jaar ziet zakken.

Naast de Fed en de ECB, nemen deze week ook onder meer de monetaire ridders in Canada en Zweden de rentestanden door. Zweden heeft met ongeveer dezelfde economische omgeving te maken als de eurozone, in de zin dat de inflatie er te hoog is maar de economische groei niet veel is om naar huis te schrijven. Het wordt daarom interessant om te zien om de centrale bank uit Stockholm de rente blijft verlagen net als de ECB of toch een pauze inlast.

Met betrekking tot de Canadese centrale bank, kijk ik vooral uit naar opmerkingen over mogelijke gevolgen van de dreiging van invoertarieven uit de VS en de reactie erop van de centrale bank. Want die hogere invoertarieven in de VS, daar kan de eurozone ook mee te maken krijgen later dit jaar.

Chinese AI-schok

Dit allemaal gebeurt in een week waarin een aantal grote techbedrijven met winstcijfers komt en de markt bij moet komen van de schok uit China: dit weekeinde werd bekend dat start-up DeepSeek tegen aanzienlijk lagere kosten (lees met veel minder chips van Nvidia) een concurrerend model (en volgens sommigen meer dan concurrerend) voor OpenAI heeft ontwikkeld.

Dit roept een aantal zeer belangrijke vragen op, zoals hebben de Amerikaanse bedrijven niet te veel chips hebben besteld, ofwel is er sprake van een zeepbel op die markt. Een andere gerelateerde vraag is of de VS de leidende rol op dit terrein wel kan behouden.