Wat willen de Fed en ECB liever? Lage inflatie of lage economische groei?

Te snel rijden op een hobbelige, bochtige weg, betekent grote kans op ongelukken. Dat geldt ook als we het over economische groei en inflatie hebben. Iets minder dan 2%, respectievelijk iets minder dan 1%. Die getallen zijn geen inflatiecijfers in de VS en de eurozone en zeker geen Franse tienjarige rente (inmiddels ligt die hoger dan de Griekse rente).

Nee, het zijn de meest gangbare schattingen voor iets wat potentiële groei heet in de VS en de eurozone. Dat is een belangrijk concept, met verregaande gevolgen onder meer op de financiële markten.

Potentiële groei is de maximale groei die een economie lang kan volhouden zonder dat de economie oververhit raakt en de inflatie stijgt. Vergelijk het met een soort maximale snelheid van een auto op een hobbelige, bochtige weg zonder dat de auto te langzaam gaat en voor een megafile zorgt of te snel en oververhit raakt of uit de bocht vliegt.

Hoog blijven

Die potentiële groei wordt ook wel de houdbare groei genoemd. Groeit de economie harder dan dat percentage, dan betekent dat dat de vraag naar goederen en diensten groter is dan wat op een normale wijze geproduceerd kan worden. Om aan de vraag te voldoen, gaan bedrijven vechten om personeel en kapitaal. Door dat alles komen de prijzen onder opwaartse druk te staan.

De werkelijke economische groei is zelden gelijk aan die geschatte potentiële groei; werkelijke groei ligt altijd of hoger of lager, met als gevolg opwaartse respectievelijk neerwaartse druk op de inflatie.

De bovenstaande schattingen betekenen dat in de eurozone inflatie een probleem blijft zodra er zelfs ook maar het getal 1 voor de komma staat als we het over economische groei hebben. Vinden we een 2 voor de komma in het geval van de Amerikaanse groeicijfers, dan kunnen we er gevoeglijk van uitgaat dat de inflatie te hoog zal blijven.

Meer staatsschulden

Anders gezegd: willen de beleidsmakers in de eurozone en de VS de inflatie blijvend laag krijgen, dan moeten ze een periode van behoorlijk lage groei accepteren. Alleen dat willen ze niet. Enerzijds omdat meer groei altijd beter is, vindt men en anderzijds omdat bij lage groei de staatschulden verder oplopen.

Regeringen krijgen dan minder inkomsten – minder mensen die een baan hebben betekent minder inkomstenbelasting en consumptie en daarmee minder btw-inkomsten – maar zien de uitgaven stijgen.

Denk aan de WW-uitkeringen bijvoorbeeld. Het gevolg: bij eerste de beste teken dat de economie wind tegen heeft, krijgt die oppeppers, bijvoorbeeld in de vorm van renteverlagingen. Dat werkt op korte termijn, de groei krijgt wind in de rug, komt al gauw boven de potentiële groei uit en werkt inflatie-opdrijvend.

Te vroeg

De VS zijn een goed voorbeeld. Daar ligt de groei dichter bij 3 dan 2% en dat lijkt voorlopig zo te blijven. Uit het eerder deze week gepubliceerde Beige Book, dat het economische reilen en zeilen in de twaalf Fed-districten omschrijft, bleek dat in 10 van de 12 de economische activiteit toegenomen is in november, in één min of meer onveranderd is gebleven en in één licht is afgenomen.

Het verbaast daarom niet dat de laatste tijd verschillende Fed-bestuurders zich in bewoordingen uitgetalen hebben die erop wijzen dat verdere renteverlagingen steeds minder waarschijnlijk worden. Dat de rente later deze maand, tijdens de laatste vergadering van het rentecomité dit jaar, omlaag zal gaan, is zelfs niet zeker.

En toen Jerome Powell, voorzitter van de Fed, eerder deze week in een toespraak aangaf dat de Amerikaanse economie sterker is dan de Fed-bestuurders hadden gedacht in september (toen ze de rente met 50 basispunten kortwiekten), alludeerde hij erop dat de bank te vroeg de victorie over inflatie kraaide en dus te vroeg begonnen is met het laten vieren van de monetaire teugels.

Europa anders

Volgende week publiceert het Amerikaanse bureau voor de statistiek de inflatiecijfers voor de VS in november. Als uit die cijfers blijkt dat inflatie sneller is gaan stijgen, dan zou dat zomaar een streep kunnen zetten door het voornemen van de Fed vlak voor de feestdagen de rente opnieuw te verlagen.

In de eurozone betekent de combinatie van verwachte economische groei en de schatting over de potentiële groei, dat de ruimte die de ECB heeft om de rente te verlagen eigenlijk zeer klein is, om niet te zeggen niet is.

Echter, gezien de politieke en economische situatie in Frankrijk en Duitsland en het feit dat beleidsmakers in de eurozone lage economische groei koste wat kost willen voorkomen, lijken verdere renteverlagingen vrij zeker. De prijs kan zomaar zijn dat de inflatie nog een behoorlijke tijd te hoog zal blijven.