Stijgende schulden, hogere rentes en minder groei zijn een slechte combinatie

De inflatieontwikkeling in de eurozone heeft wel iets van de processie van Echternach: net als de route van die processie gaat de geldontwaarding in de muntunie dan weer omlaag en dan weer omhoog. Augustus en september waren de maanden waarin de inflatie daalde, in oktober zijn de prijzen weer sneller gestegen.

Eurostat, het Europese bureau voor de statistiek, meldde deze week dat de jaarlijkse inflatie in oktober is uitgekomen op 2 procent waar dat een maand eerder 1,7 procent is geweest. De economische groei in het derde kwartaal van dit jaar lag ook iets hoger dan een jaar eerder, aldus de Europese cijfermeesters.

Europese inflatie blijft zorgelijk

Achter het headlinecijfer voor inflatie gingen twee meer zorgwekkende cijfers schuil. Het eerste was de kerninflatie, inflatie zonder de doorgaans volatiele voedsel- en energieprijzen. Die inflatiemaatstaf geeft volgens de ECB beter de onderliggende ontwikkeling van de geldontwaarding aan. De kerninflatie bedroeg in oktober 2,7 procent. Dat is even hoog als in september.

Het tweede cijfer achter het headlinecijfer is de inflatie in de dienstensector. Dat inflatiecijfer is belangrijk omdat economen uit ervaring weten dat inflatie in de dienstensector vaak hardnekkig is. In oktober stegen de prijzen in de dienstensector met 3,9 procent op jaarbasis. Aangezien de dienstensector het grootste deel van de economie beslaat, wijst de hoge diensteninflatie erop dat inflatie nog lang een hoofdpijndossier zal zijn voor de ECB.

Amerikaanse consument laat geld rollen

Ondertussen kwam uit de VS het bericht dat de Amerikaanse economie in het derde kwartaal met 2,8 procent is aangekomen. De groei dreef sterk op de consumptie van Amerikaanse huishoudens. Ondanks de nog steeds eerder te hoge dan te lage inflatie in het land blijft de consumptie zich sterk ontwikkelen, gedragen vooral door de nog steeds sterke, zij het iets afgekoelde, arbeidsmarkt.

Het werkloosheidspercentage is in de afgelopen maanden weliswaar opgelopen van 3,4 procent naar iets meer dan 4 procent op het moment maar dat is nog steeds historisch laag. Bovendien lijkt de belangrijkste reden voor de werkloosheidsstijging te zijn dat meer Amerikanen dan voorheen zich meldden op de arbeidsmarkt. Dat is een betere reden voor stijging van werkloosheid dan als de stijging door ontslagen zou komen. De feestdagen zullen duidelijkheid verschaffen of de Amerikaanse consument zich staande weet te houden.

Renteverwachtingen te optimistisch

Traditiegetrouw publiceerde het Internationaal Monetair Fonds (IMF) zijn herfstramingen. De economen van het IMF hebben de groeivoorspellingen voor de Amerikaanse economie voor zowel 2024 als 2025 verhoogd en die voor de eurozone licht verlaagd.

Al met al lijkt het er steeds meer op dat de verwachtingen van de markten over de mate van de renteverlagingen door vooral de Fed in de komende kwartalen te optimistisch zijn. Tenminste, als het economisch beeld min of meer gelijk blijft aan het huidige. Het rentecomité van de bank vergadert volgende week, vlak nadat de Amerikanen hun nieuwe president en parlement hebben gekozen.

Uitdagende toekomst

Met het oog op de toekomst is de waarschuwing van het IMF over de ontwikkeling van de staatsschulden een belangrijk gegeven voor beleggers. Eind dit jaar zal de totale staatsschuld in de wereld 100.000 miljard dollar bereiken, vooral door de stijging van de schulden in China en de VS. Het IMF vreest dat de wereldeconomie in de toekomst te maken kan krijgen met een combinatie van lage groei en hoge schulden en spreekt dan ook van een “moeilijke toekomst”.

Stijgende staatsschulden in combinatie met hogere langetermijnrentes betekent dat een steeds groter deel van de overheidsuitgaven opgaat aan rentelasten, iets wat op zijn beurt mettertijd de economische groei kan afremmen en inflatie aanjagen. Beide presidentskandidaten in de VS hebben geen plannen de hoge en stijgende staatsschuld in de VS aan te pakken. Wat ze wel beiden hebben, zijn veel plannen die die schuld de komende jaren verder omhoog jaagt.