Ongebruikelijk grote rentestap van de Fed

Jetzt geht’s los, zou men in Duitsland zeggen. Met de renteverlaging eerder deze week is een cyclus van renteverlagingen in de VS begonnen. De eerste stap in die reeks was al een verrassende: de Fed opteerde alsnog voor een niet bepaald gebruikelijke verlaging van 50 basispunten.

Zo’n grote stap zette de bank in het verleden af en toe ook. Soms zelfs twee keer snel achter elkaar, zoals begin 2001, toen de Amerikaanse monetaire ridders, destijds onder leiding van Alan Greenspan, in circa 3 weken tijd het belangrijkste rentetarief twee keer met 50 basispunten omlaag brachten.

Elke keer als er in het verleden zoveel van de rentestand afging, had de Fed daar een duidelijke reden voor. In 2001 liep bijvoorbeeld de dotcom-zeepbel leeg. Voor de renteverlaging met 50 basispunten deze week ontbrak zo’n noodzaak echter.

Uiteraard is het zo dat de afgelopen maanden macro-economische indicatoren erop wezen dat de groei van de Amerikaanse economie minder wordt – denk aan het lagere aantal nieuwe banen per maand en andere aanwijzingen dat de arbeidsmarkt normaliseert, gestegen werkloosheid en andere vooruitlopende indicatoren zoals inkoopmanagersindices, om maar een paar te noemen – maar het is niet bepaald zo dat de groei crasht.

De spin van Powell

Jerome Powell, voorzitter van het rentecomité, zei tijdens de persconferentie na het rentebesluit eerder deze week zelfs meermaals dat de Amerikaanse economie sterk is. Powell probeerde de verlaging van de rente te spinnen als geen poging de economie aan te jagen – immers, volgens hem niet nodig – maar sterk te houden. De verlaging van de rente zouden we als een teken van vertrouwen van de Fed in de economie moet zien, aldus de Fed-voorman.

Vooral dat laatste, een reuzenstap omlaag met de rente als vertrouwen in een sterke economie zien, vraagt wel erg veel voorstellingsvermogen als u het mij vraagt. Doorgaans geldt de stelregel dat een centrale bank de rente verlaagt als een economie in moeilijk vaarwater komt of lijkt te komen, níet als die economie ijzersterk is. Vanwaar dan de renteverlaging met 50 basispunten, zeker in de wetenschap dat de inflatie nog steeds te hoog is en de Fed er niet zeker van is dat de inflatie verslagen is?

Spelen er andere zaken? 

Het is niet vreemd dat de buitenwereld zich dan gaat afvragen of de Fed misschien de Amerikaanse overheid wil helpen. Die betaalt heel veel geld aan rente over de hoge en groeiende staatsschuld en een renteverlaging van de Fed zou kunnen helpen die rekening wat omlaag te krijgen? Of liet de Fed zich deels leiden door de politieke overwegingen, in verband met de verkiezingen in de VS begin november? Het lijkt misschien allemaal onwaarschijnlijk maar tegelijkertijd geldt dat het te begrijpen is dan mensen zich dat soort zaken afvragen ómdat een duidelijke noodzaak voor een renteverlaging met 50 basispunten ontbreekt.

"Het is niet vreemd dat de buitenwereld zich gaat afvragen of de Fed misschien de Amerikaanse overheid wil helpen"

Als de stap niets te maken heeft met de rentelasten van de regering of politieke zaken, weet de Fed dan meer naars over de Amerikaanse economie dan de buitenwereld kunnen beleggers zich afvragen. Immers, de centrale bank in de VS is veel en veel eerder op de hoogte van allerlei economische gegevens dan wij allemaal.

Verschuiving dotplot 

Daar ga je bijna vanzelfsprekend  aan denken, zeker als je ook nog eens ziet dat er een behoorlijke omslag qua stemming in het rentecomité te zien is, getuige de zogeheten dotplot, een puntenwolk waarin alle comitéleden onder meer hun verwachtingen aangeven over wat ze met de rente zullen moeten doen.

In de zomer van dit jaar gaven 4 van de 19 leden daarin aan geen enkele renteverlaging nodig te achten, 7 leden gingen uit van de noodzaak van één verlaging en een achttal tekende voor 2 verlagingen. Een paar maanden later gaven slechts 2 leden aan twee verdere verlagingen te verwachten, de rest ging uit van 3 tot wel 5 verlagingen de komende tijd. Óf men ziet inderdaad de Amerikaanse economie behoorlijk vertragen óf het comité is overtuigd dat er niets mis kan gaan en de befaamde zachte landing van de economie aanstaande is.

Hoogmoed komt voor de val? 

In dat laatste geval kun je als buitenwacht alleen hopen dat het geen voorbeeld zal zijn van ‘hoogmoed komt voor de val’. Op de financiële markten was er sprake van feest toen het nieuws uit het Fed-hoofdkantoor kwam dat de rente met een half procentpunt omlaag gaat, maar het feestgedruis maakte al redelijk snel plaats voor teleurstelling toen Powell tijdens de persconferentie zei dat het niet zeker is dat de bank zal doorgaan met verlagen van de rente en dat stappen van 50 basispunten geen regel zullen zijn.

Het zou mij niet verbazen als de Fed de rente in de komende maanden wel verder verlaagt, dat de financiële marken zich mettertijd toch gaan afvragen waarom de bank dat doet en dat het antwoord zal luiden wat het antwoord altijd is op die vraag, namelijk omdat het economisch minder goed gaat of dreigt te gaan. Geen enkele centrale bank begint aan een reeks renteverlagingen omdat het economisch denderend gaat! 

"Het zou mij niet verbazen als de Fed de rente in de komende maanden wel verder verlaagt"

“Als we het juiste hebben gedaan, dan zal dit goed zijn voor de Amerikanen”, aldus Powell woensdagavond Nederlandse tijd in zijn uitleg over het rentebesluit. Inderdaad…áls? Met de ervaringen uit het verleden, zou ik er ergens toch ook rekening mee houden dat de Fed niet het juiste gedaan blijkt te hebben. De tijd zal het leren.