"Niet alles is meer mogelijk"

In 1988 waren er nog geen mobiele telefoons. Het was de tijd van Perestrojka en Reagenomics, van Osama bin Laden die Al Qaida oprichtte, de oude Bush die in het Witte Huis kwam en de eerste internetverbinding tussen Europa en de VS.

Het was ook het jaar waarin Keith Wade als econoom in dienst trad bij de Britse vermogensbeheerder Schroders. 35 jaar later kijkt hij terug op wat er sindsdien allemaal gebeurd en veranderd is, en waagt hij een blik in de toekomst.

Drie dominante thema’s springen er wat hem betreft de laatste 35 jaar uit, schrijft hij: De grote desinflatie, China wordt een supermacht en de wereldwijd snel groeiende schuldenberg.

Thema 1: Desinflatie

In 1988 zit de schrik van de jaren 70, met zijn torenhoge inflatie, er nog altijd goed in. Na een diepe recessie aan het begin van dat decennium is de inflatie in 1988 in het VK alweer opgelopen tot 6%. Centrale banken maken zich zorgen, maar achteraf was dat niet nodig. In werkelijkheid brak er een periode aan van steeds lagere inflatie, met als hoogtepunt de kredietcrisis toen de inflatie zelfs omsloeg in deflatie.

De kapitaalmarktrente daalde bijna onafgebroken in alle G7-landen. De gemiddelde 10-jaarsrente in de zeven grootste industrielanden lag in 1988 ruim boven de 8%. Daar ging elk jaar wat af, met als dieptepunt corona toen in grote delen van de wereld een negatieve rente normaal werd gevonden.

Met de dalende inflatie en rente begon ook een lange bullmarkt op de aandelen- en obligatiemarkt. Het fenomeen FOMO - the fear of missing out – stak steeds vaker de kop op, met als risico het ontstaan (en knappen) van luchtbellen zoals de internetbubbel in 2000 en de kredietcrisis van 2007. 

Thema 2: De nieuwe supermacht China

In 1988 was China nog een arm land, maar er waren eerste tekenen dat de hervormingen van Deng Xiaoping werkten. Xiaoping wilde het land langzaam openen naar de rest van de wereld. Er ontstonden open handelssteden met liberalere regels die een beetje leken op Hongkong.

De gevolgen waren gigantisch. Zo had China in 1982 een aandeel van slechts 1% in de wereldhandel. Nu is dat 12%, ver voor de VS, Duitsland en het VK die hun aandeel zagen krimpen. 

De opkomst van China als wereldmacht heeft niet alleen de internationale handel veranderd, het heeft ook bijgedragen aan lagere inflatie en meer groei. China heeft aan de aanbodkant van de economie gezorgd voor meer goederen en arbeidskrachten. Consumenten in het Westen konden daardoor goedkoper inkopen. Bedrijven die investeerden in China konden meer winst boeken.

De keerzijde van de medaille is dat het ten koste ging van arbeidsinkomen in het Westen en dat Chinese bedrijven gaandeweg sterke concurrenten zijn geworden van Europese en Amerikaanse bedrijven. De laatste jaren is daarom de roep om protectionistische maatregelen toegenomen.

Thema 3: Steeds meer staatsschulden

In de jaren 80 werden staatsschulden gezien als iets schadelijks, omdat ze leidden tot hoge rentelasten. Er kwam een soort automatische rem op overheidsuitgaven, maar door desinflatie en de dalende rente is die zorg langzaam maar zeker afgenomen en zijn overheden flink geld gaan lenen. In 1988 hadden de Oeso-landen een gemiddelde schuld van 60% van het bbp, nu is dat 113%.

Er waren twee momenten waar het echt steil bergop ging: na de kredietcrisis en tijdens de coronapandemie. Tot nu toe is dat geen probleem vanwege de lage rente, maar wat als die zo hoog blijft als de laatste paar jaar? 

Wade ziet de rente afnemen, maar het niveau van voor corona komt niet terug. Dat betekent de terugkeer van begrotingsdiscipline en kritische beleggers die goed in de gaten zullen houden of de omvang van de staatsschulden wel houdbaar is.

Blik ik de toekomst

Het is duidelijk dat de wereld aan het veranderen is. De jaren van desinflatie zijn voorbij. China is niet meer de drijvende kracht achter globalisering, maar juist het tegendeel. Daarnaast moeten overheden hun begrotingen beter op orde hebben.

Daar komen andere factoren bij zoals het klimaat en de technologische ontwikkelingen rondom AI. 

Voor beleggers zal het wegvallen van desinflatie zorgen voor meer aandacht voor winstgroei en dividenden en minder voor waardeontwikkeling. Kapitaal wordt schaarser.

Wade denkt verder dat het protectionisme aanhoudt. “Verwacht meer spanningen tussen de VS, Europa en China.” Hij denkt ook dat politici een moeilijke boodschap moeten verkopen aan kiezers dat niet langer alles mogelijk is, wat tot politieke spanningen kan leiden.

Negatief over de beurs is hij niet. De wereldeconomie heeft in de laatste 35 jaar grote stappen gemaakt. Er zijn spannende technologische ontwikkelingen en genoeg andere thema's die kansen bieden. Maar het wordt wel anders. Aldus Wade.